1
00:00:24,760 --> 00:00:27,639
Wielkanoc, najważniejsze święto
dla chrześcijan.

2
00:00:27,680 --> 00:00:29,239
Przesłanie pokoju.

3
00:00:29,280 --> 00:00:31,319
Mocny apel Leona XIV.

4
00:00:31,360 --> 00:00:32,799
Minęło 10 lat.

5
00:00:32,840 --> 00:00:37,279
500+, a dziś już 800+,
czy program spełnił swoje oczekiwania?

6
00:00:53,640 --> 00:00:56,079
Zbigniew Łuczyński, dobry wieczór.

7
00:00:56,280 --> 00:01:01,279
Dziś świąteczna niedziela,
najważniejsze i najstarsze
święto chrześcijańskie.

8
00:01:01,320 --> 00:01:05,399
Dla wierzących to czas
wspominania męki, śmierci
i zmartwychwstania Jezusa.

9
00:01:05,440 --> 00:01:08,239
Wielkanoc to także czas symboli,
które kochamy:

10
00:01:08,280 --> 00:01:10,639
pisanki, wielkanocne koszyczki
z pokarmami,

11
00:01:10,680 --> 00:01:16,439
które stanowią podstawę wspólnego
rodzinnego spotkania przy śniadaniu.

12
00:01:17,080 --> 00:01:19,639
Dzielimy na każdego członka rodziny.

13
00:01:19,680 --> 00:01:23,159
Poświęcone pokarmy.

14
00:01:23,200 --> 00:01:24,919
Tak jak nakazuje tradycja.

15
00:01:24,960 --> 00:01:28,639
Na stole jajka, żurek i mazurek.

16
00:01:28,680 --> 00:01:30,679
Potrawy, bez których
trudno sobie wyobrazić święta.

17
00:01:30,720 --> 00:01:31,959
Jest szynka, jest wędlina.

18
00:01:32,000 --> 00:01:33,839
Są serniki, babka.

19
00:01:34,720 --> 00:01:36,999
W wielu domach właśnie tak
zaczyna się Wielkanoc.

20
00:01:37,040 --> 00:01:38,479
Od śniadania i bycia razem.

21
00:01:38,680 --> 00:01:40,439
Wspólne posiłki zawsze scalają
i powodują,

22
00:01:40,640 --> 00:01:44,279
że możemy porozmawiać
i nie mijać jak codziennie.

23
00:01:44,320 --> 00:01:47,919
Bo to jeden z tych momentów,
kiedy łatwiej się zatrzymać.

24
00:01:48,080 --> 00:01:50,799
A potem ruszyć z koszyczkiem
na polowanie.

25
00:01:50,840 --> 00:01:52,799
Dzisiaj ładna pogoda,
pochowamy jajka.

26
00:01:52,840 --> 00:01:53,879
Niech szukają.

27
00:01:53,920 --> 00:01:58,039
Wielkanoc to najważniejsze święto
dla chrześcijan.

28
00:01:58,080 --> 00:02:01,399
Przypomnienie o zmartwychwstaniu
i nadziei, która ma wracać

29
00:02:01,440 --> 00:02:03,639
nawet po najtrudniejszych chwilach.

30
00:02:03,680 --> 00:02:05,159
To są wyjątkowe święta.

31
00:02:05,200 --> 00:02:07,359
Rodzinne, są dzieci.

32
00:02:07,400 --> 00:02:08,999
Wszystko dobrze.

33
00:02:09,040 --> 00:02:11,719
Od rana kościoły pełne wiernych.

34
00:02:11,760 --> 00:02:15,279
W te święta Zmartwychwstania Pańskiego
niech nam uświadomią,

35
00:02:15,320 --> 00:02:18,359
że pokój zaczyna się
w sercu człowieka.

36
00:02:18,400 --> 00:02:20,759
Życzenia popłynęły też z Watykanu.

37
00:02:20,800 --> 00:02:24,199
Radosnych Świąt Wielkanocnych.

38
00:02:24,400 --> 00:02:28,519
Tegoroczne modlitwy skupione
wokół pokoju w czasie
tak ogromnych konfliktów.

39
00:02:28,560 --> 00:02:36,799
Jeśli w tej sytuacji
jesteśmy tak bardzo niepogodzeni,
tak nawzajem się nie cierpimy,

40
00:02:36,840 --> 00:02:44,319
to tak jakby siedząc
na tej beczce prochu,
bawili się zapałkami.

41
00:02:44,360 --> 00:02:48,399
Ale w wielu regionach Polski
świętowanie dopiero przed nami.

42
00:02:48,440 --> 00:02:53,359
W tym roku wierni
Kościoła prawosławnego
obchodzą Wielkanoc za tydzień.

43
00:02:53,560 --> 00:02:56,639
Sens pozostaje ten sam.

44
00:02:56,800 --> 00:03:00,479
Dzisiaj, niosąc tą palmę w ręku,
chcemy powiedzieć,

45
00:03:00,520 --> 00:03:06,959
że Jezus Chrystus
jest naszym zbawicielem, mesjaszem.

46
00:03:07,000 --> 00:03:11,599
To też jeden z niewielu dni,
kiedy polityka schodzi na drugi plan
i mimo różnic mówi jednym głosem.

47
00:03:11,640 --> 00:03:15,999
Pięknych pisanek, smacznych mazurków
i mokrego, ale też rozważnego dyngusa.

48
00:03:16,040 --> 00:03:17,879
Wesołych Świąt!

49
00:03:17,920 --> 00:03:22,159
Kochani, dużo miłości,
ciepła i spokoju na święta.

50
00:03:22,960 --> 00:03:26,359
Ale w te święta nie chodzi
o wielkie słowa.

51
00:03:26,400 --> 00:03:30,759
Tylko o to, by usiąść obok,
a nie naprzeciwko siebie.

52
00:03:34,520 --> 00:03:36,919
A jak wygląda Wielkanoc na świecie?

53
00:03:37,120 --> 00:03:40,359
Tam gdzie toczy się wojna,
gdzie radość ze zmartwychwstania

54
00:03:40,600 --> 00:03:43,679
to jednocześnie smutek
i nadzieja na pokój?

55
00:03:43,720 --> 00:03:47,919
A także tam, gdzie przez setki lat
wytworzyła się tradycja celebrowania,

56
00:03:47,960 --> 00:03:51,559
charakterystyczna
tylko dla tego miejsca.

57
00:03:51,600 --> 00:03:58,599
Lumen Christi, światło Chrystusa,
po raz kolejny zwyciężyło
śmierć i ciemność.

58
00:04:06,320 --> 00:04:11,439
Święta tajemnica tej nocy
rozprasza nienawiść,

59
00:04:11,480 --> 00:04:15,759
ugina surowość możnych
i sprzyja harmonii i pokojowi.

60
00:04:16,160 --> 00:04:17,839
Chrystus zmartwychwstał.

61
00:04:17,880 --> 00:04:21,639
Bo Chrystus Zmartwychwstał
- te słowa powtarzał dziś
cały katolicki świat.

62
00:04:21,680 --> 00:04:23,159
Od Węgier

63
00:04:23,200 --> 00:04:26,159
przez Palestynę

64
00:04:26,200 --> 00:04:27,519
po kosmos.

65
00:04:27,560 --> 00:04:31,679
Niezależnie od tego, czy wierzycie
w Boga, czy nie,

66
00:04:31,720 --> 00:04:34,599
to okazja, aby przypomnieć sobie,
gdzie jesteśmy i kim jesteśmy.

67
00:04:34,640 --> 00:04:38,279
Dobrą nowinę oznajmiły
wiernym dzwony,

68
00:04:38,320 --> 00:04:41,399
lecące z nieba cukierki,

69
00:04:41,440 --> 00:04:44,959
albo dziecięce wózki-grzechotki.

70
00:04:45,000 --> 00:04:48,919
W Austrii w ten sposób najmłodsi
przypominają o modlitwie
przez cały Wielki Tydzień.

71
00:04:48,960 --> 00:04:50,959
Dzieci są szczęśliwe, my też.

72
00:04:51,000 --> 00:04:54,239
To piękny zwyczaj, tradycja,
która wciąż powraca.

73
00:04:54,280 --> 00:04:58,119
Dla jednych Wielka Niedziela
to dosłownie odrodzenie.

74
00:04:58,160 --> 00:05:02,759
W nowej wierze.

75
00:05:02,800 --> 00:05:06,879
Tylko we Francji chrzest przyjęło dziś
13 tysięcy dorosłych.

76
00:05:06,920 --> 00:05:09,959
To o blisko 30% więcej niż rok temu.

77
00:05:10,000 --> 00:05:13,079
Wiara chrześcijańska
daje prawdziwy filar w życiu.

78
00:05:13,120 --> 00:05:16,479
Daje solidną,
niezmienną podstawę do życia.

79
00:05:16,520 --> 00:05:19,359
Ale nie wszędzie słychać dziś
radosne głosy.

80
00:05:19,400 --> 00:05:22,319
W zazwyczaj tętniących życiem
zaułkach jerozolimskiej starówki
panowała dziś cisza.

81
00:05:22,360 --> 00:05:27,119
Ze względu na wojnę dostęp
do Grobu Pańskiego został ograniczony.

82
00:05:27,160 --> 00:05:28,679
Nie ma powodu, żeby zamykać Pana.

83
00:05:28,720 --> 00:05:32,479
Możesz zamknąć wszystkie drzwi,
wszystkie podłogi, wszystko,

84
00:05:32,520 --> 00:05:36,839
nawet ubranie, ale nigdy,
przenigdy nie zamykaj Pana.

85
00:05:36,880 --> 00:05:41,359
O to, by do ziemi świętej
powrócił pokój,

86
00:05:41,400 --> 00:05:45,479
w specjalnym orędziu modlił się
dziś papież Leon XIV.

87
00:05:45,520 --> 00:05:47,919
Niech ci, którzy mają broń, odłożą ją.

88
00:05:47,960 --> 00:05:50,399
Niech ci, którzy mają siłę
rozpętywania wojen, wybiorą pokój.

89
00:05:50,440 --> 00:05:52,879
Nie pokój narzucony siłą,
ale poprzez dialog.

90
00:05:52,920 --> 00:05:57,119
Nie z pragnieniem dominacji
nad innymi, ale z pragnieniem
spotkania się z nimi.

91
00:05:57,160 --> 00:06:00,759
Papież, będący zagorzałym krytykiem
wojny w Iranie, przypomniał też,

92
00:06:00,800 --> 00:06:06,399
że nie wolno przyzwyczajać się
do przemocy i pozostawać
na nią obojętnym.

93
00:06:06,640 --> 00:06:13,999
W Watykanie, gdzie wobec miasta
i świata przemówił zwierzchnik
Kościoła katolickiego,

94
00:06:14,720 --> 00:06:17,639
To pierwsza Wielkanoc
z papieżem Leonem XIV.

95
00:06:17,680 --> 00:06:22,479
Jakie słowa wypowiedziane
w tym trudnym dla świata czasie
powinniśmy wziąć sobie do serca?

96
00:06:37,960 --> 00:06:44,159
Papież apelował o pokój i wyzbycia
się chęci dominacji władzy.

97
00:06:44,200 --> 00:06:46,999
Kto ma władzę rozpętywania wojen
niech wybierze pokój.

98
00:06:47,040 --> 00:06:51,719
To dziś słowa papieża Leona XIV,

99
00:06:51,760 --> 00:06:55,759
który przestrzegał nas dziś
przed tym, żebyśmy nie przyzwyczajać
się do przemocy,

100
00:06:55,800 --> 00:07:00,399
bo to może sprawić, że staniemy się
obojętni na śmierć tysięcy ludzi
na nienawiść i podziały,

101
00:07:00,440 --> 00:07:03,599
a także wszystkie ekonomiczne
i społeczne konsekwencje przemocy.

102
00:07:03,640 --> 00:07:06,999
W pozdrowieniu w języku polskim
i życzył nam wszystkim radosnych
Świąt Wielkanocnych.

103
00:07:07,040 --> 00:07:09,799
Donald Trump poinformował,
że wojsko amerykańskie

104
00:07:09,840 --> 00:07:12,799
uratowało drugiego pilota
z załogi myśliwca F-15
zestrzelonego w piątek nad Iranem.

105
00:07:12,840 --> 00:07:15,639
W misji poszukiwawczo-ratunkowej
na terenie Iranu uczestniczyły
dziesiątki samolotów.

106
00:07:15,680 --> 00:07:18,679
Uratowaliśmy ciężko rannego
i naprawdę odważnego oficera,

107
00:07:18,720 --> 00:07:20,759
członka załogi F-15
w górach Iranu.

108
00:07:20,800 --> 00:07:25,079
Tego typu naloty są rzadkością
ze względu na zagrożenie
dla ludzi i sprzętu.

109
00:07:25,120 --> 00:07:26,799
Po prostu się nie zdarzają.

110
00:07:26,840 --> 00:07:29,039
Drugi nalot miał miejsce
tuż po pierwszym,

111
00:07:29,080 --> 00:07:32,119
kiedy uratowaliśmy pilota
w biały dzień,
co również jest nietypowe.

112
00:07:32,160 --> 00:07:34,159
Operacja nad Iranem trwała 7 godzin.

113
00:07:34,200 --> 00:07:36,519
Niesamowity pokaz odwagi i talentu.

114
00:07:36,560 --> 00:07:39,119
W pobliżu gazociągu łączącego
Serbię z Węgrami,

115
00:07:39,160 --> 00:07:43,399
serbska policja odnalazła
materiały wybuchowe
wraz z zapalnikami.

116
00:07:43,440 --> 00:07:49,119
Służbom udało się w porę
zabezpieczyć materiały wybuchowe
- przekazały władze Serbii.

117
00:07:49,160 --> 00:07:53,719
W Budapeszcie w trybie pilnym
zwołano nadzwyczajną radę obrony.

118
00:07:53,760 --> 00:07:58,079
Premier Węgier ogłosił mobilizację
najwyższych organów bezpieczeństwa.

119
00:07:58,120 --> 00:08:02,079
Zagrożony obiekt to część
strategicznego systemu Balkan Stream,

120
00:08:02,120 --> 00:08:07,999
dzięki któremu rosyjski gaz
płynie przez Turcję,
Bułgarię i Serbię na Węgry.

121
00:08:08,040 --> 00:08:11,559
Incydent ma miejsce zaledwie tydzień
przed wyborami parlamentarnymi
na Węgrzech,

122
00:08:11,600 --> 00:08:15,399
w których Viktor Orban
walczy o utrzymanie władzy.

123
00:08:18,320 --> 00:08:20,679
Na terenie szpitala
w Ostrowi Mazowieckiej

124
00:08:20,720 --> 00:08:25,479
policja śmiertelnie postrzeliła
51-letniego mężczyznę
podejrzanego o dokonanie przestępstwa.

125
00:08:25,520 --> 00:08:27,199
Strzały padły podczas próby ucieczki.

126
00:08:27,240 --> 00:08:29,479
Mężczyzna był niedawno poszukiwany
listem gończym.

127
00:08:32,000 --> 00:08:36,279
51-latek, wcześniej poszukiwany
listem gończym
za niepłacenie alimentów,

128
00:08:36,320 --> 00:08:40,639
został w piątek zatrzymany
przez policjantów
z wydziału kryminalnego.

129
00:08:41,360 --> 00:08:44,279
Dzisiaj mężczyznę przewieziono
na badania do tego szpitala,

130
00:08:44,320 --> 00:08:46,359
około godziny 11:00
pod eskortą policjantów.

131
00:08:46,400 --> 00:08:49,199
W pewnym momencie
ten mężczyzna wybiegł ze szpitala.

132
00:08:49,240 --> 00:08:51,119
Policjant za nim pobiegł,
próbował go zatrzymać,

133
00:08:51,160 --> 00:08:54,599
wydawał mu polecenia
do zatrzymania się,
niestety mężczyzna nie reagował.

134
00:08:54,640 --> 00:08:57,159
Wówczas policjant użył
broni służbowej,

135
00:08:57,200 --> 00:09:01,999
postrzelił tego mężczyznę,
mężczyzna został przewieziony
do tego samego szpitala,

136
00:09:02,040 --> 00:09:04,599
gdzie została mu udzielona
pomoc medyczna.

137
00:09:04,640 --> 00:09:12,279
Pacjent został zaintubowany,
został podłączony do respiratora
i siedmiokrotnie był defibrylowany.

138
00:09:12,440 --> 00:09:18,839
Po trwającej ponad pół godziny akcji
byliśmy zmuszeni zakończyć akcję
i pacjent zmarł.

139
00:09:18,880 --> 00:09:22,399
Policjant biorący udział w zdarzeniu
także odniósł obrażenia,

140
00:09:22,440 --> 00:09:24,519
obecnie jest pod opieką psychologa.

141
00:09:24,560 --> 00:09:26,919
Na miejscu zdarzenia
wciąż pracuje prokurator,

142
00:09:26,960 --> 00:09:31,239
który będzie wyjaśniać
okoliczności tej tragedii.

143
00:09:32,520 --> 00:09:39,239
Gdy wystartował dekadę temu,
miał wpłynąć na dzietność,
zakładał comiesięczną wypłatę.

144
00:09:39,280 --> 00:09:41,639
Program "Rodzina 500+"
ma 10 lat.

145
00:09:41,680 --> 00:09:44,199
Dziś to 800 złotych na każde dziecko.

146
00:09:44,240 --> 00:09:47,079
Rośnie grupa korzystających
ze świadczenia.

147
00:09:47,120 --> 00:09:53,919
Niestety fakt, że wielu rodzinom
poprawiła się sytuacja ekonomiczna,
nie wpływa na liczbę urodzeń.

148
00:09:54,120 --> 00:09:58,839
Świąteczny stół rodziny Owczarków
suto zastawiony
tradycyjnymi potrawami.

149
00:09:58,880 --> 00:10:01,999
Wszystko dla dwojga dorosłych
i ich czwórki dzieci.

150
00:10:02,040 --> 00:10:05,599
Ja miałem brata, siostrę mam,
żona też ma braci,

151
00:10:05,640 --> 00:10:08,439
to z jakiej racji miałoby nie być
u nas dużo dzieci.

152
00:10:08,480 --> 00:10:11,559
Tak liczne rodzinne śniadania
to coraz rzadszy widok.

153
00:10:11,760 --> 00:10:14,559
W zeszłym roku
ubyło ponad 150 tysięcy Polaków.

154
00:10:14,600 --> 00:10:17,399
Więcej ludzi umiera niż się rodzi.

155
00:10:17,440 --> 00:10:20,079
Program rodzina 500+
miał być narzędziem,

156
00:10:20,120 --> 00:10:23,959
które powstrzyma kryzys demograficzny.

157
00:10:24,000 --> 00:10:27,119
Właśnie minęła dekada
od jego inauguracji.

158
00:10:27,160 --> 00:10:30,399
Ówczesna premier Beata Szydło
była wtedy w gminie Zatory.

159
00:10:30,440 --> 00:10:33,599
Teraz też ją odwiedziła.

160
00:10:33,640 --> 00:10:38,039
10 lat to długi czas,
to jest taki moment,
w którym trzeba podsumowywać.

161
00:10:38,080 --> 00:10:39,319
To podsumowanie.

162
00:10:39,360 --> 00:10:44,079
Program, teraz 800+,
rocznie pochłania już
ponad 60 miliardów złotych.

163
00:10:44,120 --> 00:10:47,679
Przed dekadę wydano
niemal pół biliona.

164
00:10:47,720 --> 00:10:52,639
Te pieniądze miały zachęcać
do powiększania rodziny.

165
00:10:52,680 --> 00:10:55,439
Udawało się przez rok.

166
00:10:55,480 --> 00:10:58,239
Potem liczba dzieci urodzonych
w Polsce systematycznie spadała.

167
00:10:58,280 --> 00:11:00,999
Kryzys demograficzny się pogłębia.

168
00:11:01,040 --> 00:11:04,359
Przestaliśmy widzieć
jakiekolwiek efekty,

169
00:11:04,400 --> 00:11:08,359
ale nie oznacza to,
że z punktu widzenia prokreacyjnego
to rozwiązanie było zbędne.

170
00:11:08,400 --> 00:11:12,719
Za te pieniądze masz rodzić
- no jak to wygląda w ogóle?

171
00:11:12,760 --> 00:11:18,159
Pomysłodawca programu przyznaje,
że nie o demografię w nim chodziło.

172
00:11:18,200 --> 00:11:23,439
Taki cel do projektu kilka lat później
dodał PiS, który wykorzystał go
jako lokomotywę wyborczą.

173
00:11:23,640 --> 00:11:28,159
Myśmy zakładali, że trzeba stworzyć
sytuację wsparcia finansowego
dzieci w rodzinach.

174
00:11:28,200 --> 00:11:31,079
Dane GUS pokazują, że efekt był,
choć bez trwałego trendu.

175
00:11:31,120 --> 00:11:35,239
Odsetek skrajnie ubogich dzieci
jest niższy niż kilkanaście lat temu.

176
00:11:35,280 --> 00:11:39,839
Świadczenie pozytywnie odbija się
na domowym budżecie
- przyznają rodzice.

177
00:11:39,880 --> 00:11:45,199
To jest jak najbardziej odciążenie,
szczególnie widzą to osoby,
które mało zarabiają.

178
00:11:45,240 --> 00:11:50,239
To jest koszt, ale to jest również
i inwestycja.

179
00:11:50,280 --> 00:11:54,159
Jeżeli my inwestujemy w zbrojenia,
jeśli inwestujemy w energię,

180
00:11:54,200 --> 00:11:56,039
to inwestujmy również
w kapitał społeczny.

181
00:11:56,080 --> 00:11:59,439
Profesor Aulejtner sugeruje powiązanie
wysokości świadczenia
z minimum egzystencji

182
00:11:59,480 --> 00:12:03,999
w rodzinie z dwójką dzieci,
czyli systemową podwyżkę.

183
00:12:04,040 --> 00:12:07,919
Na razie nie ma dyskusji na ten temat
- mówią rządzący.

184
00:12:07,960 --> 00:12:10,879
To świadczenie ma adekwatną wysokość
i jest realnym wsparciem
dla każdej rodziny.

185
00:12:10,920 --> 00:12:13,399
Dlatego nie ma mowy o rezygnacji
z programu.

186
00:12:13,440 --> 00:12:16,399
W tym roku ograniczono
wypłatę świadczenia dla cudzoziemców.

187
00:12:16,440 --> 00:12:20,559
Dziś 5 kwietnia, dzień,
w którym świętujemy Wielkanoc,

188
00:12:20,600 --> 00:12:24,599
ale warto także przypomnieć pamiętną
dla wszystkich Polaków datę.

189
00:12:24,640 --> 00:12:28,679
Właśnie 5 kwietnia w 1989 roku
podpisano porozumienie

190
00:12:28,720 --> 00:12:33,839
pomiędzy opozycją, którą była
wtedy Solidarność,
a władzą komunistyczną.

191
00:12:33,880 --> 00:12:41,599
Obrady toczyły się od lutego,
a miejscem, które wtedy łączyło,
był okrągły stół.

192
00:12:43,920 --> 00:12:47,359
Zupełnie to inaczej wygląda
niż w Pałacu Prezydenckim.

193
00:12:47,760 --> 00:12:50,719
Po raz pierwszy od lat
znów stają przy nim.

194
00:12:50,760 --> 00:12:53,319
Przy stole, który stał się
symbolem rozmowy i przełomu.

195
00:12:53,360 --> 00:12:54,519
Dziś to już eksponat.

196
00:12:54,560 --> 00:12:55,999
Cały świat na to patrzył.

197
00:12:56,040 --> 00:12:59,039
Wtedy centrum wydarzeń,
które decydowały o losach kraju.

198
00:12:59,080 --> 00:13:01,079
Ja miałem na przykład
zarzut zdrady stanu.

199
00:13:01,120 --> 00:13:03,879
Janusz Onyszkiewicz
- rzecznik strony solidarnościowej.

200
00:13:04,040 --> 00:13:06,399
Czegoś takiego w świecie
przedtem nie było.

201
00:13:06,440 --> 00:13:09,399
I Marcin Święcicki
reprezentujący stronę rządową.

202
00:13:09,440 --> 00:13:12,839
Wchodząc do dzisiejszego
Pałacu Prezydenckiego
nie wiedzieli jeszcze,

203
00:13:12,880 --> 00:13:17,239
jaki będzie finał tej skomplikowanej
gry między komunistyczną władzą
a Solidarnością.

204
00:13:17,280 --> 00:13:20,879
Nikt nie przypuszczał,
że Polska stoi u progu wolności.

205
00:13:20,920 --> 00:13:26,159
Okrągły stół to nie była rewolucja,
ale z rewolucyjnymi konsekwencjami.

206
00:13:27,960 --> 00:13:32,079
To było niezwykłe,
że po raz pierwszy
w historii komunizmu,

207
00:13:32,120 --> 00:13:34,519
po raz pierwszy od 70 lat
jego istnienia,

208
00:13:34,560 --> 00:13:38,759
kiedy opanował 1/3 świata,
byli gotowi pójść na rozwiązania,

209
00:13:38,800 --> 00:13:44,159
które de facto wprowadzały demokracje
i odbierały im te dyktaturę.

210
00:13:44,200 --> 00:13:47,919
By zrozumieć skalę tego wydarzenia,
trzeba spojrzeć na liczby.

211
00:13:47,960 --> 00:13:51,399
Ponad 700 osób pracowało
w trzech głównych zespołach,

212
00:13:51,440 --> 00:13:54,199
dziesięciu podzespołach
i kilku grupach roboczych.

213
00:13:54,240 --> 00:13:58,919
Nasze spotkanie
jest momentem szczególnym,
od którego zależy wiele.

214
00:13:58,960 --> 00:14:02,199
Przez kolejne 59 dni
negocjowano kompromis.

215
00:14:02,240 --> 00:14:07,239
Jednak nie wszyscy byli przekonani
co do pomysłu rozmów ludzi
Solidarności z komunistami.

216
00:14:07,280 --> 00:14:09,719
Byłem sceptykiem, uważałem,
że władza komunistyczna

217
00:14:09,760 --> 00:14:12,959
chce nas oszukać
i mogło się jej to udać.

218
00:14:13,000 --> 00:14:16,039
Ale jak powiedziałem,
potem nie miała już narzędzi,

219
00:14:16,080 --> 00:14:19,559
jak nawet milicja obywatelska
głosowała na solidarność,

220
00:14:19,600 --> 00:14:23,039
to kim mieli ewentualnie
cofnąć zmiany.

221
00:14:23,440 --> 00:14:27,439
Równo 37 lat temu na mocy ustaleń
Okrągłego Stołu przywrócono

222
00:14:27,480 --> 00:14:31,079
legalność NSZZ Solidarność
i zapoczątkowano proces zmian,

223
00:14:31,120 --> 00:14:34,079
który wkrótce zmieniło oblicze kraju.

224
00:14:34,120 --> 00:14:39,879
Okrągły stół okazał się drogą
do częściowo wolnych wyborów.

225
00:14:40,600 --> 00:14:42,799
A później efekt domina.

226
00:14:42,840 --> 00:14:46,879
Polska stopniowo zrywała więzi
z blokiem wschodnim.

227
00:14:47,600 --> 00:14:51,479
W kolejnych latach nasz kraj
obrał kurs na Zachód.

228
00:14:51,520 --> 00:14:55,319
Wstępując do NATO i do UE.

229
00:14:59,560 --> 00:15:04,199
Oto dzisiaj Polska wraca
do europejskiej rodzin.

230
00:15:04,240 --> 00:15:09,399
Tak Polska dołączyła do świata
zachodnich wartości i idei.

231
00:15:12,320 --> 00:15:15,599
A tak ten mebel symbolizujący
początek zmian

232
00:15:15,640 --> 00:15:18,359
doczekał się nieoczekiwanego epilogu.

233
00:15:18,400 --> 00:15:21,399
W grudniu prezydent
Karol Nawrocki ogłosił:

234
00:15:21,440 --> 00:15:25,199
Dziś skończył się
w Polsce postkomunizm.

235
00:15:26,880 --> 00:15:30,839
Okrągły stół został wyniesiony
z Pałacu Prezydenckiego.

236
00:15:30,880 --> 00:15:35,039
Pan prezydent słynie z tego,
że dialog to jest coś,
co jest jemu obce.

237
00:15:35,080 --> 00:15:38,079
Nikt o zdrowych zmysłach
nie pozwoliłby,

238
00:15:38,120 --> 00:15:42,599
żeby Okrągły Stół znalazł się
na śmietniku, tym bardziej
na śmietniku historii.

239
00:15:42,640 --> 00:15:44,639
Dobrze, że jest
w Muzeum Historii Polski,

240
00:15:44,680 --> 00:15:46,719
dobrze, że każdy może go zobaczyć.

241
00:15:46,760 --> 00:15:50,359
Przy okrągłym stole siedziało
5 przyszłych premierów
i 3 późniejszych prezydentów,

242
00:15:50,400 --> 00:15:51,839
w tym Lech Kaczyński.

243
00:15:51,880 --> 00:15:54,399
Dzisiaj oczywiście mamy
w pewnym sensie nawrót

244
00:15:54,440 --> 00:15:58,959
prób rozciągnięcia dominacji
rosyjskiej z powrotem
bardziej na zachód,

245
00:15:59,000 --> 00:16:03,959
ale jest NATO, jest UE
i w związku z tym jednak damy radę.

246
00:16:11,680 --> 00:16:14,679
Teraz o sytuacji, która dotyczy
wielu tysięcy osób

247
00:16:14,720 --> 00:16:17,559
żyjących w spektrum autyzmu
i ich rodzin.

248
00:16:17,600 --> 00:16:21,599
Rzeczywistość dorosłych
po zakończeniu edukacji
nie wygląda dobrze.

249
00:16:21,640 --> 00:16:24,959
System nie daje im realnej
szansy na pracę i samodzielność.

250
00:16:25,000 --> 00:16:26,879
To może się zmienić.

251
00:16:26,920 --> 00:16:31,279
O petycji, za którą powinny
iść konkretne działania.

252
00:16:31,680 --> 00:16:36,239
Bartek ma 29 lat,
dyplom szkoły średniej i dwa zawody.

253
00:16:36,280 --> 00:16:39,439
A i tak od lat bezskutecznie
szuka pracy.

254
00:16:39,480 --> 00:16:43,599
Chcę się poczuć jak dorosły,
chcę poczuć pieniądz w ręku,

255
00:16:43,640 --> 00:16:48,559
a nie, że mam rentę
i pieniądze mi z nieba spadają.

256
00:16:49,320 --> 00:16:51,839
Bo praca dałaby mu spełnienie.

257
00:16:52,040 --> 00:16:57,799
Podobnie jak tysiącom osób z autyzmem,
które zdane są na opiekę
starzejących się rodziców

258
00:16:57,840 --> 00:16:59,719
i finansową pomoc państwa.

259
00:16:59,760 --> 00:17:03,959
Osoby wychodzą ze szkoły i właściwie
nie ma dla nich propozycji.

260
00:17:04,000 --> 00:17:07,399
System wspiera uczniów,
ale zapomina o dorosłych.

261
00:17:07,440 --> 00:17:12,159
By to zmienić, ich rodzice złożyli
tę petycję do ministerstwa pracy.

262
00:17:12,200 --> 00:17:14,919
Resort na pytanie
naszej redakcji odpowiada,

263
00:17:14,960 --> 00:17:18,719
że są już projekty tak zwanego
"zatrudnienia wspomaganego".

264
00:17:18,760 --> 00:17:24,599
Jednak zdaniem autorów petycji
trzeba myśleć o systemowym rozwiązaniu
dotyczącym autyzmu.

265
00:17:24,640 --> 00:17:29,479
Chcielibyśmy, by osoby
w spektrum autyzmu były zauważane,

266
00:17:29,520 --> 00:17:35,639
żeby nie były traktowane
tak jak wszystkie osoby
z niepełnosprawnością,

267
00:17:35,680 --> 00:17:39,919
bo to specyficzna grupa ludzi.

268
00:17:40,120 --> 00:17:42,679
Ich mózgi inaczej funkcjonują.

269
00:17:42,720 --> 00:17:49,119
Mogą być idealnymi pracownikami
w bibliotekach, archiwach
czy w pracy z seniorami.

270
00:17:49,160 --> 00:17:52,319
Bardzo skrupulatni, sumienni,
dokładni.

271
00:17:52,360 --> 00:17:55,599
Nie potrafią manipulować,
nie potrafią kłamać,

272
00:17:55,640 --> 00:18:00,159
są zawsze bezwzględnie szczere
i zawsze postępują zgodnie z regułami,

273
00:18:00,200 --> 00:18:02,239
ale myślę, że dla pracodawcy,
przynajmniej dla części z nich,

274
00:18:02,280 --> 00:18:03,679
może to być wielki atut.

275
00:18:03,720 --> 00:18:05,279
Bartek jest optymistą.

276
00:18:05,320 --> 00:18:09,639
Liczy na pracę, ale nie tylko.

277
00:18:10,160 --> 00:18:13,159
Jak każdy, pragnie miłości.

278
00:18:13,400 --> 00:18:16,439
Wierzę, że w końcu osiągnę w swój cel.

279
00:18:16,480 --> 00:18:20,799
A rodzice wierzą, że rynek pracy
otworzy się dla ich dorosłych dzieci.

280
00:18:20,840 --> 00:18:23,959
Jeden na stu Polaków
jest w spektrum autyzmu.

281
00:18:24,000 --> 00:18:26,479
Wiele z tych osób może pracować.

282
00:18:26,520 --> 00:18:31,119
Jeśli wykorzystamy ich mocne strony,
to będą wydajnymi pracownikami,

283
00:18:31,160 --> 00:18:35,359
płatnikami podatków
i szczęśliwymi ludźmi.

284
00:18:37,200 --> 00:18:41,079
Oglądają państwo wielkanocne wydanie
"19.30".

285
00:19:16,720 --> 00:19:22,159
Wielkanoc to znaczy także
"szlachetność".

286
00:19:22,200 --> 00:19:25,559
I to staje się także naszą tradycją.

287
00:19:25,600 --> 00:19:29,119
Bo ludzi ubogich,
w kryzysie bezdomności, seniorów,

288
00:19:29,160 --> 00:19:31,279
dzieci dotkniętych wojną,
a także takich,

289
00:19:31,320 --> 00:19:34,039
którzy po prostu nie mają z kim
dzielić świątecznego stołu,
nie brakuje.

290
00:19:34,080 --> 00:19:37,359
Do nich płynie pomoc.

291
00:19:37,400 --> 00:19:40,879
A Szlachetna Paczka
to już dziesiątki tysięcy tych,
którzy ją otrzymali.

292
00:19:40,920 --> 00:19:44,759
Małe rzeczy, a za nimi wielkie gesty
- tak było w weekend cudów.

293
00:19:44,800 --> 00:19:47,959
Pan Andrzej jeszcze półtora roku temu
mieszkał bez gazu i ciepłej wody.

294
00:19:48,000 --> 00:19:50,599
W nocy spał w kapturze.

295
00:19:50,640 --> 00:19:55,719
Moim największym marzeniem
to była kąpiel w ciepłej wodzie,
no i spełniło się.

296
00:19:55,760 --> 00:19:57,679
Tak było w grudniu.

297
00:19:57,880 --> 00:20:01,079
Spełniłeś swoją funkcję,
teraz czas na nowy.

298
00:20:01,120 --> 00:20:04,319
Paczka sprawiła, że tak jest dziś.

299
00:20:04,360 --> 00:20:08,799
Nowy piecyk i okulary, niby niewiele,
ale potrafią zmienić
spojrzenie na świat.

300
00:20:08,840 --> 00:20:13,279
Dać komuś to, co ja dostałem,
nie mówię o przedmiotach,

301
00:20:13,320 --> 00:20:18,279
tylko to uczucie radości, spokoju.

302
00:20:18,320 --> 00:20:21,559
Takiego spojrzenia w przyszłość.

303
00:20:21,600 --> 00:20:25,639
Ze spokojem w przyszłość spogląda
pani Danuta i jej syn Łukasz.

304
00:20:25,680 --> 00:20:29,559
On choruje na cukrzycę,
ona przeszła dwa udary.

305
00:20:29,600 --> 00:20:34,199
Podczas Weekendu Cudów otrzymali
29 paczek,

306
00:20:34,240 --> 00:20:39,399
jedzenie starczyło na wigilię,
a nawet na Wielkanoc.

307
00:20:39,440 --> 00:20:40,919
Tyle żywności zostało, mąka, kaszę,
ryże,

308
00:20:40,960 --> 00:20:42,279
a to będą wypieki,
jeszcze w święta się przyda,

309
00:20:42,320 --> 00:20:44,559
ja akurat zajmuję się wypiekami
w domu.

310
00:20:44,600 --> 00:20:47,319
Ale w paczce było nie tylko jedzenie,

311
00:20:47,360 --> 00:20:51,959
były też krzesła,
dzięki którym rodzina

312
00:20:52,000 --> 00:20:53,879
mogła dziś wspólnie zasiąść
do świątecznego śniadania.

313
00:20:53,920 --> 00:20:57,279
To jest niezapomniane przeżycie
dla mnie i dla mojej rodziny.

314
00:20:57,320 --> 00:21:02,599
No dużo rzeczy dostaliśmy.

315
00:21:02,640 --> 00:21:06,399
Tylko w trakcie finału
Szlachetnej Paczki

316
00:21:06,440 --> 00:21:08,399
stowarzyszenie pomogło
52 tysiącom osób.

317
00:21:08,440 --> 00:21:11,399
Pomoc dotarła
do blisko 20 tysięcy rodzin,

318
00:21:11,440 --> 00:21:14,479
o trzy tysiące więcej niż rok temu.

319
00:21:14,520 --> 00:21:17,319
Wartość pomocy to ponad
80 milionów złotych.

320
00:21:17,360 --> 00:21:18,599
Najwyższa w historii.

321
00:21:18,640 --> 00:21:21,759
A za tymi liczbami
kryją się odmienione ludzkie historie.

322
00:21:21,800 --> 00:21:24,359
Można zupkę zrobić, a wcześniej
to było ciężko z pieniążkami.

323
00:21:24,400 --> 00:21:28,479
Przekonałem się,
że człowiek nie musi być sam.

324
00:21:28,520 --> 00:21:31,799
Sprawiają to wolontariusze.

325
00:21:31,840 --> 00:21:35,559
Ich rekrutacja rusza już niebawem.

326
00:21:39,840 --> 00:21:44,119
Nasi korespondenci śledzą
świąteczne tradycje z całego świata.

327
00:21:44,160 --> 00:21:47,719
Nie sposób więc nie wspomnieć
o tradycji znad Tamizy.

328
00:21:47,760 --> 00:21:52,079
Tam pachnie przyprawami korzennymi,
cynamonem i goździkami.

329
00:21:52,120 --> 00:21:55,479
A to wszystko w świątecznych
bułeczkach z krzyżem,
upamiętniających ukrzyżowanie,

330
00:21:55,520 --> 00:21:59,559
ale i smakujących wybornie.

331
00:21:59,600 --> 00:22:03,079
To hot cross buns,
wypiek znany od średniowiecza.

332
00:22:03,120 --> 00:22:07,039
Dawniej wierzono, że mają niemal
magiczne właściwości.

333
00:22:07,080 --> 00:22:09,159
Nie pleśnieją,
chronią dom przed złem,

334
00:22:09,200 --> 00:22:11,119
a nawet zapewniają szczęście.

335
00:22:11,160 --> 00:22:16,199
Dziś traktowane są już
bardziej przyziemnie, ale wciąż
z ogromnym sentymentem.

336
00:22:16,400 --> 00:22:18,719
Krzyż symbolizuje ukrzyżowanie Jezusa,

337
00:22:18,760 --> 00:22:20,679
a przyprawy - te użyte
przy jego pochówku.

338
00:22:20,720 --> 00:22:22,519
To wypiek z ogromną historią.

339
00:22:22,560 --> 00:22:26,079
Bułeczki pełne są rodzynek,
cynamonu i gałki muszkatołowej.

340
00:22:26,120 --> 00:22:29,399
Najlepiej smakują lekko podgrzane,
z masłem, koniecznie
przy filiżance herbaty.

341
00:22:29,440 --> 00:22:31,919
To nasza tradycja.

342
00:22:33,200 --> 00:22:36,439
Bułeczki od zawsze są związane
z Wielkanocą

343
00:22:36,480 --> 00:22:39,719
i ludzie nie wyobrażają sobie
świąt bez nich.

344
00:22:39,760 --> 00:22:43,479
Bo dla wielu Brytyjczyków
to coś więcej niż tylko jedzenie
- to rytuał.

345
00:22:43,520 --> 00:22:47,599
Jemy je od Wielkiego Piątku
do Poniedziałku Wielkanocnego.

346
00:22:47,640 --> 00:22:49,879
Przy herbacie, przy kawie.

347
00:22:49,920 --> 00:22:53,839
To część naszej tradycji.

348
00:22:54,080 --> 00:22:58,239
Choć Brytyjczycy mają też
inne tradycje.

349
00:22:58,280 --> 00:23:01,799
W Szkocji gotujemy jajka na twardo
i malujemy.

350
00:23:01,840 --> 00:23:07,479
W niedzielę turlamy je
ze wzgórza i zjadamy dopiero,
gdy się rozbiją.

351
00:23:07,520 --> 00:23:10,599
A choć dziś bułeczki można kupić
w każdym supermarkecie,

352
00:23:10,640 --> 00:23:13,839
niektórzy wciąż wierzą,
że te najlepsze powstają

353
00:23:13,880 --> 00:23:17,759
według starych receptur
i z odrobiną magii.

354
00:23:17,800 --> 00:23:19,279
Bo w Wielkiej Brytanii
nawet zwykła bułeczka

355
00:23:19,320 --> 00:23:22,479
potrafi mieć ponad 600 lat historii
i wciąż znika szybciej,
niż zdąży wystygnąć.

356
00:23:22,520 --> 00:23:26,159
W "19.30" mówiliśmy dziś
o wielkanocnych zwyczajach,

357
00:23:26,200 --> 00:23:29,399
tradycjach, które się różnią
i rodzinnych tradycjach i potrawach,

358
00:23:29,440 --> 00:23:32,479
ale na koniec
warto wspomnieć o tym,

359
00:23:32,520 --> 00:23:35,279
które łączy i bez którego
Wielkanocy po prostu nie ma.

360
00:23:35,320 --> 00:23:36,399
Jajo.

361
00:23:36,440 --> 00:23:41,439
Mały cud, pełen wszystkiego,
co najlepsze dla naszych organizmów.

362
00:23:41,480 --> 00:23:43,399
Prawdziwy superfood.

363
00:23:43,440 --> 00:23:46,399
A czy ci, którzy straszą
cholesterolem, mają rację?

364
00:23:46,440 --> 00:23:49,719
Wszystko, co dobre, znajdziemy w jaju.

365
00:23:49,760 --> 00:23:54,359
To taki cud natury, z którego potem
poza organizmem matki
wykluwa się organizm.

366
00:23:54,400 --> 00:23:57,079
W związku z tym
w tym organizmie musi być wszystko,

367
00:23:57,120 --> 00:23:59,359
a właściwie w opakowaniu
musi być wszystko.

368
00:23:59,400 --> 00:24:05,039
W opakowaniu komplet 13 witamin
i minerałów, wzorcowe białko
i antyoksydanty.

369
00:24:05,680 --> 00:24:09,039
W tym jajku mamy około 70 kcal,

370
00:24:09,080 --> 00:24:12,399
to jest tyle, co pół jabłka,
a sytość jest bardzo duża.

371
00:24:12,440 --> 00:24:15,199
Sytość jest dzięki białku.

372
00:24:16,920 --> 00:24:21,399
A ile jest białka w białku,
można sprawdzić takim urządzeniem.

373
00:24:21,440 --> 00:24:24,119
Albo po prostu jajko zanurzyć
w wodzie.

374
00:24:24,160 --> 00:24:28,079
To, które wypływa,
najlepsze czasy ma już za sobą.

375
00:24:28,760 --> 00:24:32,199
Komora powietrzna - ona też mówi
nam o świeżości.

376
00:24:32,240 --> 00:24:35,679
Jajko możemy podświetlić
latarką zwykłego telefonu.

377
00:24:35,720 --> 00:24:38,519
Im większa pusta przestrzeń,
tym starsze.

378
00:24:38,560 --> 00:24:44,599
A że świeże jest najlepsze,
to trzeba je dobrze przechowywać
i niekoniecznie w lodówce.

379
00:24:44,640 --> 00:24:48,759
W warunkach niższych
niż temperatura pokojowa,

380
00:24:48,800 --> 00:24:51,919
chłodniejsze miejsce,
w przyciemnieniu, nie na słońcu,

381
00:24:51,960 --> 00:24:57,079
bo to słońce będzie
też negatywnie wpływało
na proces utrzymania świeżości.

382
00:24:58,360 --> 00:25:01,159
Zgodnie z zaleceniami
Światowej Organizacji Zdrowia,

383
00:25:01,200 --> 00:25:03,319
tygodniowo można jeść
od 7 do 10 jajek.

384
00:25:03,360 --> 00:25:06,359
U zdrowych osób
ten cholesterol zawarty w pokarmie

385
00:25:06,400 --> 00:25:09,239
nie ma dużego wpływu na cholesterol
zawarty we krwi.

386
00:25:09,280 --> 00:25:13,599
Kolor żółtka i skorupki
nie mają wpływu na smak
ani wartości odżywcze jajka.

387
00:25:13,640 --> 00:25:15,439
To tylko kwestie estetyczne.

388
00:25:15,480 --> 00:25:17,959
Liczy się to, co je kura.

389
00:25:18,000 --> 00:25:22,599
U Tomasza Majdy,
jak zapewnia sam hodowca,
jedzą to, co najlepsze.

390
00:25:22,640 --> 00:25:25,519
Szczęśliwa, dobrze karmiona,
dobre warunki,

391
00:25:25,560 --> 00:25:30,119
odpowiednia ilość przestrzeni,
czyste powietrze i czysta woda.

392
00:25:31,080 --> 00:25:34,839
Na drugim biegunie są kury
z chowu klatkowego.

393
00:25:34,880 --> 00:25:39,639
Kury w klatce mają dla siebie
przestrzeń nie większą niż kartka A4,

394
00:25:39,800 --> 00:25:42,759
na jedną kurę przypada
taka powierzchnia.

395
00:25:42,800 --> 00:25:46,919
Nie może się poruszać swobodnie,
rozprostować skrzydeł.

396
00:25:47,560 --> 00:25:51,319
Jajko to wielkanocny symbol
odradzającego się życia.

397
00:25:51,360 --> 00:25:53,039
Ale też przedmiot sporu.

398
00:25:53,080 --> 00:25:56,199
Co było pierwsze, jajo czy kura?

399
00:25:56,240 --> 00:25:57,959
Oczywiście, że jajo.

400
00:25:58,000 --> 00:26:02,319
Jednak z tego jaja,
niezależnie czy to była kura,
czy nie kura,

401
00:26:02,360 --> 00:26:04,479
ten organizm musiał powstać.

402
00:26:04,520 --> 00:26:09,119
I taki jest punkt widzenia
biologii ewolucyjnej.

403
00:26:10,480 --> 00:26:13,879
Dziękuję za świąteczne wydanie
"19.30".

404
00:26:13,920 --> 00:26:17,239
Życzę państwu dobrej pogody
i pogody ducha.

405
00:26:17,400 --> 00:26:20,359
Za chwilę gościem
Aleksandry Pawlickiej w Pytaniu Dnia

406
00:26:20,400 --> 00:26:24,239
będzie prymas Polski,
arcybiskup Wojciech Polak.

407
00:26:24,280 --> 00:26:26,119
Do zobaczenia.

408
00:26:26,880 --> 00:29:49,879