1
00:00:01,600 --> 00:00:12,119

2
00:00:34,880 --> 00:00:39,879
-- 19:30, zaprasza
Joanna Dunikowska-Paź.

3
00:00:40,920 --> 00:00:43,639
-- Czarna seria w polskich
szkołach nie żyje 37-letnia

4
00:00:43,680 --> 00:00:47,159
woźna zaatakowana rano w szkole
na terenie wsi Leszczyduł Nowiny

5
00:00:47,200 --> 00:00:50,359
na Mazowszu. Byłe 15-letni
uczeń ranił także nauczycielka

6
00:00:50,400 --> 00:00:54,839
i dyrektora. To zaledwie dzień
po brutalnym ataku w oddalonej

7
00:00:54,880 --> 00:01:00,399
o 60 km Ostrołęce i informacji
o udaremnionym ataku w Sierpcu.

8
00:01:00,440 --> 00:01:04,119
We wsi Leszczyduł Nowiny pod
Wyszkowem jest Szymon Szulczyński,

9
00:01:04,160 --> 00:01:06,839
powiedz, w jakim stanie są
poszkodowani, co wiadomo

10
00:01:06,880 --> 00:01:09,359
o motywach ucznia
i okolicznościach ataku.

11
00:01:09,400 --> 00:01:13,399
-- Mieszkańcy i władze szkoły
mówią o ogromnej tragedii:

12
00:01:13,440 --> 00:01:18,119
37-letnia Daria pracowała tutaj
jako woźna, znała uczniów i znała

13
00:01:18,160 --> 00:01:20,839
też 15-latka, który dziś ją
zaatakował. Niestety, mimo

14
00:01:20,880 --> 00:01:25,159
długiej reanimacji, nie udało
się uratować jej życia. Ranna,

15
00:01:25,200 --> 00:01:28,359
nauczycielka i dyrektor są
w dobrym stanie. Policja teraz

16
00:01:28,400 --> 00:01:32,159
bada, co tak naprawdę skłoniło
nastolatkę do ataku i czy działał

17
00:01:32,200 --> 00:01:37,119
sam.

18
00:01:37,400 --> 00:01:39,599
-- Wszedł do szkoły głównymi
drzwiami, miał przy sobie nóż.

19
00:01:39,640 --> 00:01:41,879
Przy wejściu próbowała go
powstrzymać Daria, bezskutecznie.

20
00:01:41,920 --> 00:01:44,119
-- Tuż przy drzwiach frontowych
jest pomieszczenie, w którym

21
00:01:44,160 --> 00:01:47,639
znajdowała się pani, ta 37-letnia,
tragiczna ofiara tego zdarzenia.

22
00:01:47,680 --> 00:01:51,839
I za tymi drzwiami wejściowymi,
drugimi, doszło do ataku.

23
00:01:51,880 --> 00:01:54,839
-- Gdy napastnik zaatakował
nauczycielkę, jej krzyk usłyszał

24
00:01:54,880 --> 00:01:57,599
dyrektor. Wybiegł z gabinetu
i próbował go zatrzymać.

25
00:01:57,640 --> 00:02:01,599
-- Zranił mnie tylko ostrzem noża,
takiego dłuższego, bo on miał trzy

26
00:02:01,640 --> 00:02:03,879
noże.
-- I uderzył mnie trzonkiem.

27
00:02:03,920 --> 00:02:07,359
-- Poszarpani nie dyrektorowi
udało się obezwładnić 15-latka.

28
00:02:07,400 --> 00:02:11,119
Chwilę później był już w rękach
policji. To były uczeń tej szkoły,

29
00:02:11,160 --> 00:02:15,359
w Czerwcu skończył tu naukę.

30
00:02:15,400 --> 00:02:18,119
-- To jest po prostu
niedowierzanie, to, co się tutaj

31
00:02:18,160 --> 00:02:21,639
mogło wydarzyć, że zawsze coś się
działo gdzieś daleko. Nie u nas.

32
00:02:21,680 --> 00:02:24,119
-- Dyrektor, mimo obrażeń,
nie opuścił szkoły.

33
00:02:24,160 --> 00:02:27,359
-- Stan zdrowia dyrektora jest
dobry, cały czas współpracował

34
00:02:27,400 --> 00:02:30,879
z nami. Był na terenie placówki,
zorganizował pracę rady

35
00:02:30,920 --> 00:02:35,879
pedagogicznej, zorganizował
opiekę dla dzieci.

36
00:02:39,160 --> 00:02:41,359
-- Dla 37-letniej Darii pomoc
przyszła jednak za późno. Mimo

37
00:02:41,400 --> 00:02:42,639
długiej reanimacji zmarła.

38
00:02:42,680 --> 00:02:44,879
-- Kobieta została raniona
przez tego byłego ucznia,

39
00:02:44,920 --> 00:02:47,839
tej szkoły, w szyję.
Jej stan był krytyczny, poważny,

40
00:02:47,880 --> 00:02:52,879
od samego początku.

41
00:02:53,400 --> 00:02:55,679
-- Była woźną, miała dwóch synów,
którzy także uczą się w tej

42
00:02:55,720 --> 00:02:57,839
szkole. Darię znali
tu niemal wszyscy.

43
00:02:57,880 --> 00:03:00,119
-- Opiekowała się dziećmi.
Znam jej rodziców, znam ją,

44
00:03:00,160 --> 00:03:02,399
bardzo, bardzo spokojna
rodzina, kochana taka.

45
00:03:02,440 --> 00:03:04,639
-- Do ataku doszło w trakcie
zajęć. Uczniowie byli wtedy

46
00:03:04,680 --> 00:03:06,879
w salach, dlatego na korytarzach
nie było tłumu.

47
00:03:06,920 --> 00:03:10,359
-- Szkołę odgradzają taśmy.
W szkole są jeszcze dzieci,

48
00:03:10,400 --> 00:03:13,359
którym zapewniono opiekę
i czekają, aż odbiorą ich rodzice.

49
00:03:13,400 --> 00:03:16,359
Po drugiej stronie mieszkańcy:
nikt nie potrafi zrozumieć

50
00:03:16,400 --> 00:03:19,399
przyczyny tragedii, szczególnie
że napastnikiem okazał się

51
00:03:19,440 --> 00:03:22,359
15-latek, który chodził do tej
szkoły i znał swoją ofiarę.

52
00:03:22,400 --> 00:03:25,639
-- Rodzice i dziadkowie, którzy
kilka godzin po ataku odbierali

53
00:03:25,680 --> 00:03:27,879
dzieci z placówki,
nie kryli emocji.

54
00:03:27,920 --> 00:03:30,839
-- Nie mogę dojść do siebie,
naprawdę. To jest bardzo trudna

55
00:03:30,880 --> 00:03:33,879
sytuacja dla wszystkich.
Emocje muszą opaść, każdy musi

56
00:03:33,920 --> 00:03:37,119
się uspokoić, sytuacja musi się
wyjaśnić, trzeba porozmawiać,

57
00:03:37,160 --> 00:03:39,679
czy sobie coś wiedział,
sprawdzić jego telefon.

58
00:03:39,720 --> 00:03:42,639
-- Przerażające, no wiadomo,
ja jestem roztrzęsiona i brak

59
00:03:42,680 --> 00:03:47,399
mi słów, że takie sytuacje
akurat w naszej miejscowości.

60
00:03:47,440 --> 00:03:50,159
-- Śledczy sprawdzają aktywność
15-latka w internecie

61
00:03:50,200 --> 00:03:52,399
i internetowych grupach.

62
00:03:52,440 --> 00:03:55,119
-- W tej chwili weryfikowane,
sprawdzane jest w sieci,

63
00:03:55,160 --> 00:03:58,359
monitorowana wszystkie te wpisy
są sprawdzane przez policjantów.

64
00:03:58,400 --> 00:04:01,359
-- W sieci miały pojawiać się
także informacje o kolejnych

65
00:04:01,400 --> 00:04:06,399
planowanych atakach.

66
00:04:06,920 --> 00:04:09,159
-- Na tej grupie właśnie to
planowali, jakieś takie zmasowane

67
00:04:09,200 --> 00:04:11,359
ataki. To są chłopcy z całej
Polski. Podobno jutro ma być

68
00:04:11,400 --> 00:04:13,639
jakiś krwawy piątek,
60 ofiar planują.

69
00:04:13,680 --> 00:04:16,119
Że jutro ma być jakiś taki, jakaś
taka kulminacja tego wszystkiego.

70
00:04:16,160 --> 00:04:19,159
-- Premier ostrzega przed
naśladowaniem takich zachowań.

71
00:04:19,200 --> 00:04:22,119
W przypadku 15-latka z Leszczydołu
Nowin jest jeszcze jeden

72
00:04:22,160 --> 00:04:25,879
niepokojący szczegół:
miał kask z kamerką.

73
00:04:25,920 --> 00:04:29,359
-- Po raz pierwszy mamy
do czynienia z, niestety muszę

74
00:04:29,400 --> 00:04:33,119
powiedzieć, zabójcą, nieletnim
zabójcą, który miał także kask

75
00:04:33,160 --> 00:04:37,839
z kamerką i jego intencją było
filmowanie tej akcji z nożem.

76
00:04:37,880 --> 00:04:41,399
-- Śledczy sprawdzają także z kim
15-latek utrzymywał kontakt. Tu

77
00:04:41,440 --> 00:04:44,359
pojawia się 19-latek z Ostrołęki.

78
00:04:44,400 --> 00:04:47,399
-- Jedną z hipotez jest ta
hipoteza dotycząca tego, że te

79
00:04:47,440 --> 00:04:50,879
osoby mogły się znać, że te osoby
mogły np. w sieci być na wspólnych

80
00:04:50,920 --> 00:04:55,639
grupach.

81
00:04:55,680 --> 00:04:57,919
-- Ma dopiero 15 lat.
Sąd może jednak zdecydować,

82
00:04:57,960 --> 00:05:01,599
że będzie odpowiadał jak dorosły.
Szymon Szulczyński, 19:30.

83
00:05:01,640 --> 00:05:04,879
-- Podczas pilnej narady
z ministrami premier mówił,

84
00:05:04,920 --> 00:05:07,639
że ostatnie ataki to symbole
dramatu i wielkie znaki

85
00:05:07,680 --> 00:05:10,599
ostrzegawcze. A zadaniem państwa
jest działać zdecydowanie,

86
00:05:10,640 --> 00:05:14,119
także w sieci, by ograniczyć
dramatycznie niepokojący trend.

87
00:05:14,160 --> 00:05:17,359
Po ataku nożownika w Ostrołęce
prokuratura wszczęła śledztwo

88
00:05:17,400 --> 00:05:21,119
w sprawie usiłowania zabójstwa
9 osób. A wczoraj, kiedy działały

89
00:05:21,160 --> 00:05:25,119
tam służby, policjanci z Sierpca
zatrzymali 17-latka, który także

90
00:05:25,160 --> 00:05:28,879
groził atakiem, miał przeznaczone
do niego noże, a wskazówek szukał

91
00:05:28,920 --> 00:05:32,639
w sieci. Arkadiusz Pogłud.

92
00:05:32,680 --> 00:05:35,879
-- W zespole szkół zawodowych
numer 4 w Ostrołęce dziś lekcje

93
00:05:35,920 --> 00:05:39,399
odwołane. Do dyspozycji uczniów
byli psychologowie. W innych

94
00:05:39,440 --> 00:05:42,599
placówkach zajęcia odbywały się
normalnie, o normalność jednak

95
00:05:42,640 --> 00:05:47,599
trudno.

96
00:05:48,160 --> 00:05:50,399
-- Ciężko jest przyjść dzisiaj
do szkoły, kiedy pomyślałem o tym,

97
00:05:50,440 --> 00:05:52,639
że muszę przejść obok tego
felernej ulicy, obok tego parku.

98
00:05:52,680 --> 00:05:54,879
-- Duża ilość osób postawiła
dmuchać na zimę, oczywiście,

99
00:05:54,920 --> 00:05:57,119
że tu mojego kolegi w klasie
były tylko 3 osoby z 20 paru.

100
00:05:57,160 --> 00:06:00,639
-- Szok, nie dziwi. 19-letni Jakub
Z. rzucił się z nożem na uczniów

101
00:06:00,680 --> 00:06:03,879
i nauczycieli. Ranił 9 osób.
Dwie wciąż są w szpitalu.

102
00:06:03,920 --> 00:06:07,359
-- I stan nie zagraża
życiu i zdrowiu.

103
00:06:07,400 --> 00:06:12,879
-- Mówił prezydent Ostrołęki
po posiedzeniu sztabu kryzysowego.

104
00:06:12,920 --> 00:06:15,359
Na spotkaniu zdecydowano
o zaostrzeniu środków

105
00:06:15,400 --> 00:06:17,399
bezpieczeństwa w szkołach.

106
00:06:17,440 --> 00:06:20,399
-- Każda osoba, która w trakcie
przerwy wchodzi do szkoły,

107
00:06:20,440 --> 00:06:23,639
a nie jest uczniem, podlega
weryfikacji, kim ona jest i po co

108
00:06:23,680 --> 00:06:28,599
ona przychodzi.

109
00:06:28,960 --> 00:06:31,119
-- Śledztwo w sprawie usiłowania
zabójstwa wszczęła prokuratura.

110
00:06:31,160 --> 00:06:33,399
Późnym popołudniem rozpoczęła
przesłuchanie Jakuba Z. Policja

111
00:06:33,440 --> 00:06:35,599
przeszukała 3 mieszkania:
pirotechnicy, sprawdzili plecak

112
00:06:35,640 --> 00:06:38,639
sprawcy. W środku były materiały
wybuchowe. Nożownik już wcześniej

113
00:06:38,680 --> 00:06:40,839
miał problemy z prawem.

114
00:06:40,880 --> 00:06:43,359
-- Nie był on notowany
za przestępstwa poważne,

115
00:06:43,400 --> 00:06:46,399
kryminalne, groźby, stosowanie
przemocy. Mówimy o posiadaniu

116
00:06:46,440 --> 00:06:51,359
narkotyków.

117
00:06:51,680 --> 00:06:53,879
-- To nie ostatni dramatyczny
incydent w ostatnich godzinach.

118
00:06:53,920 --> 00:06:56,159
Do ataku w Ostrołęce doszła
tragedia koło Wyszkowa

119
00:06:56,200 --> 00:06:58,359
i udaremniona próba zamachu
w jednej ze szkół średnich

120
00:06:58,400 --> 00:07:00,639
w Sierpcu, także na Mazowszu.
W ręce służb wpadł ten 17-latek.

121
00:07:00,680 --> 00:07:02,879
-- Na terenie szkoły mówił
-- , że planuje zrobić coś,

122
00:07:02,920 --> 00:07:05,639
coś niebezpiecznego, że planuje
komuś zrobić krzywdę.

123
00:07:05,680 --> 00:07:09,119
-- Nauczyciele wezwali policję.
Nastolatek miał przy sobie 2 noże.

124
00:07:09,160 --> 00:07:11,639
W internecie szukał
instrukcji krwawego ataku.

125
00:07:11,680 --> 00:07:15,359
-- Nie mam pojęcia, co się dzieje,
ale robi się u nas trochę jak

126
00:07:15,400 --> 00:07:17,359
w Ameryce, szczerze mówiąc.

127
00:07:17,400 --> 00:07:20,359
-- Z głębokim smutkiem przyjąłem
informację o tragicznych

128
00:07:20,400 --> 00:07:23,639
wydarzeniach w polskich szkołach,
pisze prezydent Karol Nawrocki.

129
00:07:23,680 --> 00:07:26,639
Polska szkoła musi być miejscem
bezpiecznym dla uczniów,

130
00:07:26,680 --> 00:07:28,879
nauczycieli i wszystkich
pracowników.

131
00:07:28,920 --> 00:07:31,919
-- Te zdarzenia się niestety
w ostatnich kilkudziesięciu

132
00:07:31,960 --> 00:07:33,879
godzinach powtarzają.

133
00:07:33,920 --> 00:07:37,159
-- Dlatego premier zwołał naradę
z ministrami i szefem policji.

134
00:07:37,200 --> 00:07:40,119
W pobliżu szkoły ma być więcej
patroli. Mundurowi będą też

135
00:07:40,160 --> 00:07:45,159
wchodzić do placówek.

136
00:07:45,920 --> 00:07:48,119
-- Ewentualnie naśladowcy muszą
widzieć, że policja jest w zasięgu

137
00:07:48,160 --> 00:07:50,879
ręki.

138
00:07:50,920 --> 00:07:53,119
-- Policja bada czy internetowy
challenge to powód ostatnich

139
00:07:53,160 --> 00:07:55,399
ataków. Bo w zasięgu ręki dzieci
wciąż są media społecznościowe,

140
00:07:55,440 --> 00:07:57,639
pełne filmików z przemocą,
hejtem i bezmyślnymi wyzwaniami.

141
00:07:57,680 --> 00:08:00,399
-- Algorytm działa w sposób taki,
że podsuwa tę przemoc młodemu

142
00:08:00,440 --> 00:08:03,639
człowiekowi. A dlaczego podsuwa
przemoc młodemu człowiekowi?

143
00:08:03,680 --> 00:08:06,359
Dlatego, że młody człowiek
bardzo chętnie to kliknie.

144
00:08:06,400 --> 00:08:11,399
-- Premier przyznaje.

145
00:08:11,680 --> 00:08:13,879
-- My dzisiaj nie możemy
zablokować treści, tylko musimy

146
00:08:13,920 --> 00:08:16,119
się zwracać do sądu albo
z uprzejmą prośbą do właściciela

147
00:08:16,160 --> 00:08:19,399
platformy.

148
00:08:19,440 --> 00:08:21,639
-- Blokadę zablokowało
prezydenckie weto do ustawy

149
00:08:21,680 --> 00:08:23,879
o usługach cyfrowych. Teraz rząd
liczy na podpis przy drugim

150
00:08:23,920 --> 00:08:26,159
podejściu. Sejm jeszcze dziś
wieczorem zajmie się nowym

151
00:08:26,200 --> 00:08:28,359
rządowym projektem.
-- Arkadiusz Pogłud, 19:30.

152
00:08:28,400 --> 00:08:31,159
-- Kilkanaście dni po ataku
to kluczowy czas, w którym

153
00:08:31,200 --> 00:08:34,919
uaktywniają się naśladowcy.
Tak wynika z badań prowadzonych

154
00:08:34,960 --> 00:08:37,919
m.in. w USA, gdzie do podobnych
zdarzeń dochodzi znacznie

155
00:08:37,960 --> 00:08:41,359
częściej. Co trzeba wiedzieć i jak
można się bronić, kiedy znajdziemy

156
00:08:41,400 --> 00:08:44,399
się w bezpośrednim zagrożeniu?
O tym Tomasz Mildyn.

157
00:08:44,440 --> 00:08:49,599
-- 4U uważaj, uciekaj,
ukryj się udaremni atak.

158
00:08:49,640 --> 00:08:52,399
-- To schemat postępowania
w sytuacji kryzysowej, który

159
00:08:52,440 --> 00:08:56,359
warto zapamiętać. Tłumaczy go nam
major rezerwy Jarosław Stelmach,

160
00:08:56,400 --> 00:08:59,639
który na co dzień szkoli, jak
zachować się w razie zagrożenia

161
00:08:59,680 --> 00:09:01,599
ze strony masowego zabójcy.

162
00:09:01,640 --> 00:09:04,919
Uważaj oznacza m.in. przekazanie
informacji, jeśli słyszymy,

163
00:09:04,960 --> 00:09:07,119
że ktoś planuje
przeprowadzenie ataku.

164
00:09:07,160 --> 00:09:11,119
-- Zwiększona czujność,
zwiększona uważność na te postawy,

165
00:09:11,160 --> 00:09:14,679
które wzbudzają nasze wątpliwości,
czyli coś nietypowego:

166
00:09:14,720 --> 00:09:17,399
osoby mogą nam się radykalizować.

167
00:09:17,440 --> 00:09:20,399
-- Uciekaj to pierwsze,
co powinniśmy zrobić w momencie,

168
00:09:20,440 --> 00:09:23,399
kiedy do ataku już dojdzie.
Po drugie powinniśmy umieć się

169
00:09:23,440 --> 00:09:26,639
ukryć, np. wykorzystując krzesła
do zabarykadowania wejścia

170
00:09:26,680 --> 00:09:29,399
do pomieszczenia.
-- Zabiję cię.

171
00:09:29,440 --> 00:09:32,119
-- A jeśli już dojdzie
do bezpośredniej konfrontacji,

172
00:09:32,160 --> 00:09:35,599
trzeba spróbować udaremnić atak.
-- Pryskaj. Tak. Dobrze, dobrze.

173
00:09:35,640 --> 00:09:39,879
Walka jest zawsze ostatecznością,
ale pamiętajmy, żeby wykorzystać

174
00:09:39,920 --> 00:09:43,119
po pierwsze zaskoczenie, po drugie
siłę zespołu, żeby działać

175
00:09:43,160 --> 00:09:45,639
wspólnie i improwizowane
środki do walki.

176
00:09:45,680 --> 00:09:49,879
-- Jak np. krzesło czy plecak.
Takie scenariusze od roku ćwiczą

177
00:09:49,920 --> 00:09:52,919
uczniowie wrocławskich szkół
średnich w ramach miejskiego

178
00:09:52,960 --> 00:09:54,879
programu "Bezpieczny Wrocław".

179
00:09:54,920 --> 00:09:59,879
-- Raz.

180
00:10:00,200 --> 00:10:02,399
-- Bo teoria to jedno, ale to
zajęcia praktyczne tworzą tak

181
00:10:02,440 --> 00:10:04,639
zwaną pamięć mięśniową.
Czyli umiejętność automatycznego

182
00:10:04,680 --> 00:10:09,119
działania w stresującej sytuacji.
-- Druga rzecz: rąk nic nie ma.

183
00:10:09,160 --> 00:10:11,919
-- Uczniowie 5. liceum
ogólnokształcącego szkolenie

184
00:10:11,960 --> 00:10:14,119
przeszli kilka miesięcy temu.

185
00:10:14,160 --> 00:10:17,599
-- Ogromnym plusem tego szkolenia
jest to, że ono było interaktywne

186
00:10:17,640 --> 00:10:20,639
i mogliśmy sami zobaczyć,
co zrobić i byliśmy też pod opieką

187
00:10:20,680 --> 00:10:25,599
wojskowego.

188
00:10:25,920 --> 00:10:28,119
-- Na pewno po takim szkoleniu
jest, czuję się spokojniejszy

189
00:10:28,160 --> 00:10:29,399
i bardziej pewny siebie.

190
00:10:29,440 --> 00:10:31,639
-- Bo szkolenie zakłada praktyczne
ćwiczenia w realnych, często

191
00:10:31,680 --> 00:10:34,639
stresujących warunkach. W ramach
miejskiego programu przeszkolono

192
00:10:34,680 --> 00:10:36,879
już prawie 3000 uczniów.

193
00:10:36,920 --> 00:10:39,879
-- To, czego my uczymy już
od ponad roku we wrocławskich

194
00:10:39,920 --> 00:10:43,359
szkołach, w naszej opinii powinno
być w programie nauczania w każdej

195
00:10:43,400 --> 00:10:48,399
szkole.

196
00:10:48,920 --> 00:10:51,039
-- Od października miejski program
został rozszerzony o uczniów 7.

197
00:10:51,080 --> 00:10:52,319
i 8. klas szkół podstawowych.

198
00:10:52,360 --> 00:10:54,519
-- Przede wszystkim oswajamy
osoby z tym, że mogą wystąpić

199
00:10:54,560 --> 00:10:56,879
jakieś zagrożenia, tak żeby
nie były poddane panice, żeby

200
00:10:56,920 --> 00:10:59,119
wiedziały, co robić,
w jaki sposób reagować.

201
00:10:59,160 --> 00:11:01,639
-- Zdaniem specjalistów
przygotowanie dzieci już

202
00:11:01,680 --> 00:11:04,639
od najmłodszych lat na różne
zagrożenia to dziś konieczność.

203
00:11:04,680 --> 00:11:07,359
-- Bo to pokoleniowo nam
zaowocuje, zaowocuje za kilka,

204
00:11:07,400 --> 00:11:09,879
kilkanaście lat. Zakładam,
że niestety środowisko

205
00:11:09,920 --> 00:11:12,879
bezpieczeństwa nie będzie
mniej złożone, tylko będzie się

206
00:11:12,920 --> 00:11:15,119
rozwijało w kierunku
różnorodnych zagrożeń.

207
00:11:15,160 --> 00:11:18,359
-- Czym lepiej przygotujemy się
na nie w praktyce, tym lepiej

208
00:11:18,400 --> 00:11:21,119
zareagujemy, gdy znajdziemy
się w niebezpieczeństwie.

209
00:11:21,160 --> 00:11:23,159
Tomasz Mildyn, 19:30.

210
00:11:23,200 --> 00:11:26,119
-- To, co widzą państwo teraz
na swoich ekranach, to alert

211
00:11:26,160 --> 00:11:29,159
Rządowego Centrum Bezpieczeństwa
skierowany do mieszkańców

212
00:11:29,200 --> 00:11:33,119
województw podkarpackiego,
a także lubelskiego. Jak możemy

213
00:11:33,160 --> 00:11:36,119
przeczytać, w przestrzeni
powietrznej polskiej przestrzeni

214
00:11:36,160 --> 00:11:39,639
operuje lotnictwo, a to w związku
z atakami powietrznymi na terenie

215
00:11:39,680 --> 00:11:44,119
Ukrainy. Oglądają państwo 19:30,
główny program informacyjny

216
00:11:44,160 --> 00:11:47,119
Telewizji Polskiej. Przed nami
jeszcze szansa na kompromis

217
00:11:47,160 --> 00:11:50,599
w sprawie aborcji, a potem atak
posła Konfederacji na dziennikarkę

218
00:11:50,640 --> 00:11:55,159
TVP.

219
00:11:55,200 --> 00:11:56,399
-- Teraz nie mam czasu.

220
00:11:56,440 --> 00:11:58,599
-- To taki prostaczek,
-- który na takich niskich

221
00:11:58,640 --> 00:11:59,919
pobudkach próbuje się zbudować.

222
00:11:59,960 --> 00:12:04,359
-- Czego spodziewać się po kimś,
kto połaszczył się na patelnię?

223
00:12:04,400 --> 00:12:07,639
-- Zalecałbym panu Berkowiczowi
absolutnie, żeby kupił kwiaty

224
00:12:07,680 --> 00:12:12,639
i przeprosił zwyczajnie
panią redaktor.

225
00:12:14,160 --> 00:12:16,919
-- Temat aborcji wrócił
do parlamentu sejmowa komisja

226
00:12:16,960 --> 00:12:19,879
nadzwyczajna poparła zmiany
dotyczące częściowego zniesienia

227
00:12:19,920 --> 00:12:23,359
kar za pomoc w aborcji, a także
przywrócenia możliwości przerwania

228
00:12:23,400 --> 00:12:26,639
ciąży ze względu na ciężkie wady
płodu. Głosowanie powinno się

229
00:12:26,680 --> 00:12:29,599
odbyć za 2 tygodnie. Czy tym
razem jest szansa na kompromis,

230
00:12:29,640 --> 00:12:32,159
pyta Anna Hałas.
-- Został przyjęty.

231
00:12:32,200 --> 00:12:35,119
-- Jest zielone światło od komisji
aborcyjnej dla tych dwóch

232
00:12:35,160 --> 00:12:38,119
projektów. O dekryminalizacji,
czyli niekaraniu za pomoc

233
00:12:38,160 --> 00:12:41,599
w aborcji autorstwa K.O. i lewicy,
i drugi o powrocie do kompromisu

234
00:12:41,640 --> 00:12:44,639
aborcyjnego przygotowany
przez dawny klub Trzeciej Drogi.

235
00:12:44,680 --> 00:12:47,919
-- Zależy nam na tym, żeby
liberalizować prawo aborcyjne,

236
00:12:47,960 --> 00:12:50,879
bo to się polskim kobietom
po prostu należy. Teraz robimy

237
00:12:50,920 --> 00:12:55,919
mały krok do przodu.

238
00:12:56,440 --> 00:12:58,639
-- Krok do tyłu musiał tu zrobić
każdy z koalicjantów. Projekty

239
00:12:58,680 --> 00:13:00,879
K.O. i lewicy o legalnej aborcji
do 12. tygodnia ciąży nie były

240
00:13:00,920 --> 00:13:03,159
dziś omawiane, bo nie zgadza się
na nie PSL. Ale może zgodzić się

241
00:13:03,200 --> 00:13:05,879
na niekaranie za pomoc w aborcji.

242
00:13:05,920 --> 00:13:09,119
-- Uzgodnienia i rozmowy na ten
temat to jest kwestia kolejnych

243
00:13:09,160 --> 00:13:14,119
dni.

244
00:13:14,440 --> 00:13:16,599
-- Kodeks karny jest dla bandytów,
a nie dla matek ojców

245
00:13:16,640 --> 00:13:17,879
mężów i partnerów kobiet w ciąży.

246
00:13:17,920 --> 00:13:20,119
-- Lewica za to zrobiła krok
w tył, popierając proponowany

247
00:13:20,160 --> 00:13:22,639
przez ludowców kompromis
aborcyjny, choć wcześniej mówiła,

248
00:13:22,680 --> 00:13:27,399
że to za mało. Ale jak słyszymy,
lepiej zrobić coś niż nic.

249
00:13:27,440 --> 00:13:30,119
-- Lewicy skończyła się
cierpliwość. Mówiliśmy o tym

250
00:13:30,160 --> 00:13:33,359
otwarcie i odważnie od kilku dni.
Do tego, żeby czekać na jakiś

251
00:13:33,400 --> 00:13:36,119
dobry polityczny moment.
Październik to jest najlepszy

252
00:13:36,160 --> 00:13:38,919
polityczny moment, żeby
rozmawiać o prawach kobiet,

253
00:13:38,960 --> 00:13:41,919
bo 3 października rocznica
czarnego poniedziałku, za chwilę

254
00:13:41,960 --> 00:13:45,159
haniebna rocznica haniebnego
wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

255
00:13:45,200 --> 00:13:50,119
-- Niezgodny.

256
00:13:50,320 --> 00:13:52,359
-- Ten wyrok Trybunału Julii
Przyłębskiej zakazał aborcji

257
00:13:52,400 --> 00:13:54,599
z powodu ciężkiej, nieuleczalnej
wady płodu, a zaostrzone prawo

258
00:13:54,640 --> 00:13:56,879
wywołało lawinę protestów
w całej Polsce.

259
00:13:56,920 --> 00:13:59,119
-- Moje ciało,
moja sprawa.

260
00:13:59,160 --> 00:14:01,399
-- Prawa kobiet to była
wyborcza obietnica koalicji.

261
00:14:01,440 --> 00:14:03,639
-- PiS przeciwne jakimkolw
-- iek zmianom chciało odroczenia

262
00:14:03,680 --> 00:14:08,639
posiedzenia komisji.

263
00:14:08,960 --> 00:14:10,999
-- Cały ten projekt ustawy idzie
w stronę cywilizacji śmierci.

264
00:14:11,040 --> 00:14:12,279
-- Emocji na sali nie zabrakło.

265
00:14:12,320 --> 00:14:14,519
-- Siedzicie tutaj, panie, jak te
kwoki na grzędzie. Dokuczacie

266
00:14:14,560 --> 00:14:18,399
młodym kobietom.

267
00:14:18,440 --> 00:14:20,519
-- Pani mnie nazwała
kurą na grzędzie.

268
00:14:20,560 --> 00:14:21,799
-- Pani poseł.

269
00:14:21,840 --> 00:14:24,039
-- Ostatni raz komisja
nadzwyczajna do spraw projektów

270
00:14:24,080 --> 00:14:26,399
aborcyjnych zebrała się 9 lipca
2 lata temu. Potem była długa

271
00:14:26,440 --> 00:14:29,919
przerwa, a do wznowienia jej prac
potrzebna była polityczna wola.

272
00:14:29,960 --> 00:14:32,399
-- Komisja miała zebrać
się w połowie września,

273
00:14:32,440 --> 00:14:35,399
ale posiedzenie odwołano.
Oficjalnie z powodu braku opinii

274
00:14:35,440 --> 00:14:38,639
resortu zdrowia. W rzeczywistości
przez brak porozumienia między

275
00:14:38,680 --> 00:14:43,639
liderami.

276
00:14:43,920 --> 00:14:46,119
-- Dlaczego żeśmy się wycofali
i nie procedujemy kwestii aborcji?

277
00:14:46,160 --> 00:14:48,399
-- Pytał niedawno lider lewicy
i to jego rozmowa z premierem

278
00:14:48,440 --> 00:14:52,119
była kluczowa.

279
00:14:52,160 --> 00:14:54,399
-- Udało się szybko po faktycznie
ważnej rozmowie marszałka

280
00:14:54,440 --> 00:14:56,679
Włodzimierza Czarzastego
z premierem Donaldem Tuskiem

281
00:14:56,720 --> 00:14:58,879
ustalić, że dzisiaj ta
komisja się spotyka.

282
00:14:58,920 --> 00:15:01,119
-- Posłanki koalicji o poparciu
projektów chcą rozmawiać z klubem

283
00:15:01,160 --> 00:15:03,599
Mateusza Morawieckiego, który
wiele razy mówił, że wolał

284
00:15:03,640 --> 00:15:05,919
kompromis aborcyjny sprzed
wyroku Trybunału.

285
00:15:05,960 --> 00:15:09,119
-- Gdybym ja mógł cofnąć czas to,
bo pytał mnie pan o rok 2020,

286
00:15:09,160 --> 00:15:11,399
to owszem, cofnąłbym ten czas.

287
00:15:11,440 --> 00:15:13,879
-- Trudno, może być za to
o podpis prezydenta.

288
00:15:13,920 --> 00:15:17,119
-- Pan prezydent w czasie kampanii
wyborczej bardzo jasno mówił,

289
00:15:17,160 --> 00:15:20,399
jakie jest jego pogląd w tej
sprawie dotyczący ochrony życia,

290
00:15:20,440 --> 00:15:22,359
odpoczęcia do naturalnej śmierci.

291
00:15:22,400 --> 00:15:25,599
-- Ale słychać, że koalicja ma
plan B. Trybunał Konstytucyjny.

292
00:15:25,640 --> 00:15:28,639
-- Jeśli będą tam niezależni,
niezawiśli sędziowie, to tak,

293
00:15:28,680 --> 00:15:31,639
oczywiście, jest możliwość taka,
żeby ponownie Trybunał

294
00:15:31,680 --> 00:15:34,679
Konstytucyjny zajął się sprawą
zgodności z konstytucją,

295
00:15:34,720 --> 00:15:39,599
ustaw aborcyjnych.

296
00:15:39,920 --> 00:15:42,119
-- Rządzący chcą, by Sejm przyjął
projekty aborcyjne na następnym

297
00:15:42,160 --> 00:15:44,399
posiedzeniu. Symbolicznie,
bo właśnie wtedy minie 6. rocznica

298
00:15:44,440 --> 00:15:46,639
aborcyjnego wyroku Trybunału Julii
Przyłębskiej i masowych protestów.

299
00:15:46,680 --> 00:15:51,639
-- Anna Hałas, 19:30.

300
00:15:51,920 --> 00:15:54,119
-- Jarosław Kaczyński oczekuje
od niego zaangażowania w te

301
00:15:54,160 --> 00:15:56,399
tematykę, wdrożenia się w nią
i wpisania jej do programu PiS.

302
00:15:56,440 --> 00:15:58,679
Tak poseł partii Michał Moskal
miał przekonywać szefa Zondacrypto

303
00:15:58,720 --> 00:16:01,359
na Ibizie w ubiegłym roku.
To fragment zeznań Przemysława

304
00:16:01,400 --> 00:16:04,359
Krala, które opublikowali
dziennikarze Onetu. Moskal miał

305
00:16:04,400 --> 00:16:07,719
twierdzić, że reprezentuje partię
i prezesa, a kilka tygodni

306
00:16:07,760 --> 00:16:10,639
po spotkaniu razem z Januszem
Kowalskim złożył konsultowane

307
00:16:10,680 --> 00:16:16,879
z Kralem poprawki do ustawy
kryptowalutowej. Daniel Chaliński.

308
00:16:17,160 --> 00:16:19,639
-- Kolejna odsłona afery
Zondacrypto demaskuje

309
00:16:19,680 --> 00:16:21,879
dotychczasową narrację PiS-u.

310
00:16:21,920 --> 00:16:24,119
-- To jest taka afera
jak z filmu o mafii.

311
00:16:24,160 --> 00:16:27,119
-- Sprawy mogą być zamieszane
nie tylko o politycy partii

312
00:16:27,160 --> 00:16:30,159
i Jarosława Kaczyńskiego,
ale i on sam. To fragmenty zeznań

313
00:16:30,200 --> 00:16:33,399
Przemysława Krala opublikowane
przez Onet. Tak, szef Zondacrypto

314
00:16:33,440 --> 00:16:36,159
opisuje rozmowę z politykiem
PiS Michałem Moskalem.

315
00:16:36,200 --> 00:16:39,399
-- Mówił, że Jarosław Kaczyński
oczekuje od niego zaangażowania

316
00:16:39,440 --> 00:16:43,399
się w tę tematykę, wdrożenia się
w nią i wpisania jej do programu

317
00:16:43,440 --> 00:16:48,399
PiS.

318
00:16:48,920 --> 00:16:51,159
-- Moskal miał powoływać się
na Jarosława Kaczyńskiego podczas

319
00:16:51,200 --> 00:16:53,359
pobytu na Słonecznej Ibizie.
Spotkanie odbyło się w sierpniu

320
00:16:53,400 --> 00:16:56,119
ubiegłego roku.

321
00:16:56,160 --> 00:16:58,639
-- To była wizyta
u przedsiębiorcy, który bał się

322
00:16:58,680 --> 00:17:01,399
przyjechać do Polski. No,
pokazuje, jak bardzo blisko

323
00:17:01,440 --> 00:17:04,599
PiS-owi do różnego rodzaju
dziwnych, nielegalnych środowisk.

324
00:17:04,640 --> 00:17:07,679
-- Michał Moskal był jednym
z najbliższych współpracowników

325
00:17:07,720 --> 00:17:12,119
prezesa. Przez lata kierował
jego gabinetem politycznym. Po

326
00:17:12,160 --> 00:17:14,919
ujawnieniu informacji
o tajemniczym spotkaniu zawiesił

327
00:17:14,960 --> 00:17:16,879
swoje członkostwo w klubie PiS.

328
00:17:16,920 --> 00:17:19,879
-- Pytanie, czy w tej całej
sprawie pan Moskal będzie miał

329
00:17:19,920 --> 00:17:22,159
status świadka, czy
status podejrzanego.

330
00:17:22,200 --> 00:17:25,359
-- Na razie odpiera zarzuty.
W oświadczeniu czytamy, że nigdy

331
00:17:25,400 --> 00:17:28,399
nie powoływał się na Jarosława
Kaczyńskiego i nie prowadził

332
00:17:28,440 --> 00:17:30,639
prac programowych
w obszarze kryptowalut.

333
00:17:30,680 --> 00:17:33,879
-- Mnie nie okłamywał, bo ja nic
nie wiedziałem o tym wyjeździe.

334
00:17:33,920 --> 00:17:37,359
-- Przekonywał kilkanaście
dni temu Jarosław Kaczyński.

335
00:17:37,400 --> 00:17:41,879
-- Co miał powiedzieć? To jest
trochę tak jak z Romanowskim

336
00:17:41,920 --> 00:17:44,359
i Ziobro. Jarosław Kaczyński
też nic nie wiedział

337
00:17:44,400 --> 00:17:47,399
o Funduszu Sprawiedliwości,
mimo to, że alarmował, a jeden

338
00:17:47,440 --> 00:17:50,399
uciekł i drugi tak samo uciekł.
Tak samo jest z Moskalem.

339
00:17:50,440 --> 00:17:53,879
-- Jarosław Kaczyński nie zajmował
się nigdy rynkiem kryptowalut.

340
00:17:53,920 --> 00:17:57,119
-- A nie wiemy tego. Powiedział
prezes panu to? Jest pan pewny?

341
00:17:57,160 --> 00:17:59,119
-- Jestem pewien w 100%.

342
00:17:59,160 --> 00:18:02,719
-- Michał Moskal zaledwie miesiąc
po wizycie na Ibizie. Tu w Sejmie

343
00:18:02,760 --> 00:18:05,639
krytykując ustawę, używa tych
samych argumentów co szef

344
00:18:05,680 --> 00:18:10,639
Zondacrypto.

345
00:18:10,920 --> 00:18:13,159
-- Ta ustawa powinna być
traktowana po prostu jako ustawa

346
00:18:13,200 --> 00:18:15,359
barbarzyńska, jako ustawa,
która ma ten sektor w Polsce

347
00:18:15,400 --> 00:18:18,639
wyeliminować.

348
00:18:18,680 --> 00:18:20,879
-- To jest taki kagańcem.
Jest takim całkowitym zakazem

349
00:18:20,920 --> 00:18:23,119
rozwoju tego rynku.
-- Przypadek? Nie sądzę.

350
00:18:23,160 --> 00:18:25,399
-- Uważają rządzący, i liczą na
sprawne, prokuratorskie śledztwo.

351
00:18:25,440 --> 00:18:29,159
-- Mamy nagrania w postaci
wystąpień z sali plenarnej,

352
00:18:29,200 --> 00:18:32,639
z konferencji w Sejmie. Bardzo
łatwo będzie śledczym połączyć

353
00:18:32,680 --> 00:18:37,639
kropki.

354
00:18:37,680 --> 00:18:39,879
-- PiS z Konfederacja i prezydent
dopięli swego. Regulacje,

355
00:18:39,920 --> 00:18:42,199
które miały chronić inwestorów
przed oszustwami, nie weszły

356
00:18:42,240 --> 00:18:44,359
w życie. A rynek kryptowalut
pozostaje bez kontroli.

357
00:18:44,400 --> 00:18:46,879
-- Afera, która pokazuje,
że w Polsce można wpływać

358
00:18:46,920 --> 00:18:49,879
za pomocą pieniędzy, różnych
korzyści, wyjazdów, zegarków,

359
00:18:49,920 --> 00:18:53,639
przelewów na fundacje,
na tworzenie polskiego prawa.

360
00:18:53,680 --> 00:18:56,639
-- Pieniądze z Zondacrypto,
która oszukała Polaków na co

361
00:18:56,680 --> 00:18:59,879
najmniej 350 milionów złotych.
Otrzymywał Zbigniew Ziobro

362
00:18:59,920 --> 00:19:03,679
czy Przemysław Wipler. Giełda
sponsorowała też wiele imprez,

363
00:19:03,720 --> 00:19:10,119
na których bawili się politycy
prawicy. Daniel Chaliński, 19:30.

364
00:19:10,440 --> 00:19:13,399
-- Słów Konrada Berkowicza
do Justyny Dobrosz-Oracz nie

365
00:19:13,440 --> 00:19:16,879
warto przytaczać, ale chcemy jasno
powiedzieć, że nie ma w nas zgody

366
00:19:16,920 --> 00:19:19,879
na brak elementarnej przyzwoitości
i seksistowskie ataki

367
00:19:19,920 --> 00:19:23,359
na kogokolwiek. Sławomir Mentzen
pisze, że Berkowicz przegiął,

368
00:19:23,400 --> 00:19:26,159
ale tu cytat: "Mamy debatę
budżetową, to jest znacznie

369
00:19:26,200 --> 00:19:29,879
ważniejsze od tego, jak kto kogo
obraził". Nie, panie pośle.

370
00:19:29,920 --> 00:19:33,399
W takim przekazie jest konkretny
polityczny interes. Ale prawdziwy

371
00:19:33,440 --> 00:19:37,119
autorytety uczą, że najważniejsze
to nie być obojętnym, bo zawsze

372
00:19:37,160 --> 00:19:40,919
zaczyna się od słów.
Bartosz Filipowicz.

373
00:19:40,960 --> 00:19:43,879
-- Wystarczyło proste pytanie
naszej dziennikarki Justyny

374
00:19:43,920 --> 00:19:46,119
Dobrosz-Oracz.
-- Czy był pan w wojsku?

375
00:19:46,160 --> 00:19:49,119
-- By kultury osobistej posła
Konfederacji trzeba było szukać

376
00:19:49,160 --> 00:19:51,359
głęboko na dnie.
-- Sekunda to jest.

377
00:19:51,400 --> 00:19:54,879
-- Głosowania się zaczynają, poza
tym rozmawiam z dziennikarzami,

378
00:19:54,920 --> 00:19:59,919
a nie z kurtyzanami.

379
00:20:00,160 --> 00:20:02,399
-- No, wie pan co, pan mnie
obraża i pan zostanie pozwany.

380
00:20:02,440 --> 00:20:04,639
-- Konrad Berkowicz miał szansę
przeprosić choćby w mediach

381
00:20:04,680 --> 00:20:06,919
społecznościowych. Postanowił
jednak zapukać w dno od spodu.

382
00:20:06,960 --> 00:20:09,679
Przekroczyłem nieprzekraczalną
granicę. Przepraszam wszystkie

383
00:20:09,720 --> 00:20:14,639
kurtyzany.

384
00:20:14,680 --> 00:20:16,879
Zachowanie Berkowicza krytykują
politycy od lewa do prawa.

385
00:20:16,920 --> 00:20:19,159
-- Hamstwo, hamstwo, jeszcze
raz hamstwo. No niestety,

386
00:20:19,200 --> 00:20:21,399
ten pan jest takim przykładem
antyparlamentaryzmu, no

387
00:20:21,440 --> 00:20:24,879
wszystkiego, czego nie powinno
być w polskim Sejmie.

388
00:20:24,920 --> 00:20:28,119
-- Nie ma tutaj żadnych słów,
które można by było użyć w obronie

389
00:20:28,160 --> 00:20:33,159
posła Berkowicza.

390
00:20:33,680 --> 00:20:35,879
-- Że skandaliczna, rzecz, która
nie miała prawa się wydarzyć,

391
00:20:35,920 --> 00:20:37,119
rzecz, która wymaga potępienia.

392
00:20:37,160 --> 00:20:39,399
-- Marszałek Sejmu skierował
wniosek do komisji etyki

393
00:20:39,440 --> 00:20:41,639
poselskiej. Podobny
złożyli posłowie KO.

394
00:20:41,680 --> 00:20:44,399
-- Nie ma miejsca na chamstwo.
W polskiej polityce nie ma

395
00:20:44,440 --> 00:20:46,919
miejsca na damskich bokserów
w polskiej polityce.

396
00:20:46,960 --> 00:20:49,879
-- Telewizja Polska wydała
oświadczenie, w którym potępia

397
00:20:49,920 --> 00:20:52,639
skandaliczne słowa posła.
Immunitet poselski nie jest

398
00:20:52,680 --> 00:20:55,639
immunitetem od kultury osobistej,
a mandat poselski nie jest

399
00:20:55,680 --> 00:21:00,399
licencją na prostactwo i poniżanie
innych ludzi. Telewizja Polska

400
00:21:00,440 --> 00:21:03,119
stoi po stronie Justyny
Dobrosz-Oracz i udzieli jej

401
00:21:03,160 --> 00:21:05,359
pełnego wsparcia.

402
00:21:05,400 --> 00:21:08,359
-- Wsparcie płynie z całego
środowiska dziennikarskiego,

403
00:21:08,400 --> 00:21:10,359
które ostro krytykuje Berkowicza.

404
00:21:10,400 --> 00:21:13,159
-- Taka kreatura jak Berkowicz
powinna być stekowana

405
00:21:13,200 --> 00:21:18,159
przez wszystkie media.

406
00:21:19,200 --> 00:21:21,359
-- Czego spodziewać się po kimś,
kto połaszczył się na patelnię?

407
00:21:21,400 --> 00:21:23,679
-- Poseł Berkowicz bardziej niż
pomysłami na usprawnienie państwa

408
00:21:23,720 --> 00:21:26,639
zasłynął tym, że nie zapłacił
około 400 zł za część zakupów

409
00:21:26,680 --> 00:21:29,679
w markecie meblowym. To nie
pierwsze jego skandaliczne

410
00:21:29,720 --> 00:21:32,679
zachowanie, dlatego pytany
o wyciągnięcie konsekwencji był

411
00:21:32,720 --> 00:21:35,159
jeden z liderów Konfederacji.

412
00:21:35,200 --> 00:21:37,879
-- Nie wiem jeszcze.
Musimy przedyskutować w klubie.

413
00:21:37,920 --> 00:21:40,679
Natomiast wypowiedź jest
dla mnie nieakceptowalna.

414
00:21:40,720 --> 00:21:43,119
-- Powinien przeprosić?
-- Kurtyzaną dziennikarki?

415
00:21:43,160 --> 00:21:45,399
-- Panie marszałku,
powinien przeprosić.

416
00:21:45,440 --> 00:21:47,879
-- Sławomir Mentzen twierdzi,
że Berkowicz przegiął,

417
00:21:47,920 --> 00:21:51,119
ale najważniejsza jest debata
o budżecie. Ta reakcja nie dziwi,

418
00:21:51,160 --> 00:21:54,639
bo Mentzen ostatnio kpił z naboru
kobiet do policji i kwestionował

419
00:21:54,680 --> 00:21:57,359
ich kompetencje w wojsku.
Rządzący mówią o politycznym

420
00:21:57,400 --> 00:22:01,159
cynizmie i ukłonie w kierunku
mizoginistycznego elektoratu,

421
00:22:01,200 --> 00:22:04,919
no a przepraszam, Berkowicza
raczej nie ma co liczyć. Słyszymy.

422
00:22:04,960 --> 00:22:08,159
-- Panie pośle, czy zamierza pan
przeprosić naszą dziennikarkę?

423
00:22:08,200 --> 00:22:11,879
-- Rozmawiam tylko
z dziennikarzami.

424
00:22:11,920 --> 00:22:14,919
-- Nawet jeżeli go zmusimy
do przeprosin, tak jak Gojkea

425
00:22:14,960 --> 00:22:17,919
zmusiła do zapłacenia za te
towary, to i tak nie zmieni już

426
00:22:17,960 --> 00:22:21,879
tego, że sygnał do ich wyborców
poszedł: nienawidzimy kobiet.

427
00:22:21,920 --> 00:22:25,159
-- Od posła na Sejm mamy prawo
wymagać, że z szacunkiem będzie

428
00:22:25,200 --> 00:22:27,919
odnosił się do obywateli,
ale ogromna fala krytyki,

429
00:22:27,960 --> 00:22:30,879
jaka spadła na Konrada Berkowicza,
daje niewielką nadzieję,

430
00:22:30,920 --> 00:22:34,119
że poseł Konfederacji zrozumie,
że nie wolno mu obrażać ludzi.

431
00:22:34,160 --> 00:22:39,119
Bartosz Filipowicz.
-- 19:30.

432
00:22:41,680 --> 00:22:44,639
-- Jej eksmisja wstrząsnęła
Hiszpanią, stając się impulsem

433
00:22:44,680 --> 00:22:48,919
do masowych protestów.
Nie żyje 87-letnia Mari Carmen

434
00:22:48,960 --> 00:22:53,879
Abascal, która od wrześniowej
eksmisji przebywała w szpitalu.

435
00:22:53,920 --> 00:22:56,679
87-latka została wyrzucona
z mieszkania w Madrycie

436
00:22:56,720 --> 00:22:59,639
po wzroście czynszu nieruchomości
przejętej przez fundusz

437
00:22:59,680 --> 00:23:02,679
inwestycyjny. Narastająca
presja społeczna doprowadziła

438
00:23:02,720 --> 00:23:05,399
do rozwiązania hiszpańskiego
parlamentu i rozpisania

439
00:23:05,440 --> 00:23:08,159
przedterminowych wyborów.
Wojciech Tymiński.

440
00:23:08,200 --> 00:23:12,399
-- Choć milczał ich protest,
wstrząsa całą Hiszpanią. Tak

441
00:23:12,440 --> 00:23:16,399
oddają hołd Mari Carmen Abascal,
kobiecie, której odebrano

442
00:23:16,440 --> 00:23:21,399
dom, ale nie odebrano głosu.

443
00:23:22,520 --> 00:23:24,879
Bo dziś za nią przemawiają
tysiące ludzi.

444
00:23:24,920 --> 00:23:27,879
-- To ona była iskrą, która
rozpaliła ten ruch. Najlepszym

445
00:23:27,920 --> 00:23:31,399
hołdem dla niej jest dalsza walka
o godne mieszkanie, by nikt inny

446
00:23:31,440 --> 00:23:33,399
nie musiał przez to przechodzić.

447
00:23:33,440 --> 00:23:37,159
-- Dwa tygodnie temu Mari Carmen
wyeksmitowano z mieszkania,

448
00:23:37,200 --> 00:23:40,879
w którym spędziła 70 lat.
Nowy właściciel zażądał

449
00:23:40,920 --> 00:23:44,639
trzykrotnie wyższego czynszu.
Przekraczał jej emeryturę.

450
00:23:44,680 --> 00:23:49,639
87-latka trafiła do szpitala.

451
00:23:52,920 --> 00:23:55,159
-- Stąd apeluję do was wszystkich:
bądźcie odważni. Walczcie

452
00:23:55,200 --> 00:23:56,399
w obronie tego, co do was należy.

453
00:23:56,440 --> 00:23:58,639
-- Mari Carmen wywalczyła
możliwość powrotu do domu,

454
00:23:58,680 --> 00:24:03,679
ale nie zdążyła do niego wrócić.
-- Zmarła.

455
00:24:03,920 --> 00:24:06,399
-- Spekulacje na rynku
mieszkaniowym niszczą nasze

456
00:24:06,440 --> 00:24:09,399
zdrowie i kosztują nas życie.
Dziś zabiły naszą koleżankę

457
00:24:09,440 --> 00:24:14,399
Mari Carmen.

458
00:24:14,960 --> 00:24:17,159
-- Jej dramat stał się symbolem
kryzysu, który dotyka miliony

459
00:24:17,200 --> 00:24:19,399
Hiszpanów. W ciągu dekady
czynsze wzrosły o niemal 90%,

460
00:24:19,440 --> 00:24:23,879
pensje o niecałe 30%.
Dziś wynajęcie mieszkania kosztuje

461
00:24:23,920 --> 00:24:27,399
średnio niemal 1200 euro
miesięcznie. To prawie cała

462
00:24:27,440 --> 00:24:30,879
przeciętna pensja młodego
Hiszpana. Dlatego 7 na 10 młodych

463
00:24:30,920 --> 00:24:35,639
nadal mieszka z rodzicami.

464
00:24:35,680 --> 00:24:38,159
-- Mieszkania powinny służyć
ludziom do życia, nie

465
00:24:38,200 --> 00:24:43,159
do zarabiania.

466
00:24:43,720 --> 00:24:45,919
-- Kryzys pogłębia turystyczny
boom. Bo coraz więcej mieszkań

467
00:24:45,960 --> 00:24:48,199
trafia na krótkoterminowy wynajem,
a nowych powstaje za mało.

468
00:24:48,240 --> 00:24:50,359
-- Problem, z którym od lat nie
radzą sobie kolejne władze,

469
00:24:50,400 --> 00:24:52,639
wywołał polityczny wstrząs.

470
00:24:52,680 --> 00:24:55,879
-- Parlament odrzucił rządowe
reformy, a premier Pedro Sánchez

471
00:24:55,920 --> 00:24:59,639
ogłosił przedterminowe wybory.
Mieszkania stały się jednym

472
00:24:59,680 --> 00:25:01,679
z głównych tematów kampanii.

473
00:25:01,720 --> 00:25:04,879
-- Mari Carmen była kroplą,
która przelała czarę goryczy.

474
00:25:04,920 --> 00:25:07,159
To symbol oporu i jedności.

475
00:25:07,200 --> 00:25:10,639
-- Jej walka wyprowadziła na ulice
tysiące ludzi i nic nie wskazuje

476
00:25:10,680 --> 00:25:14,639
na to, by zamierzali z nich zejść.
Nim rządzący spełnią ich

477
00:25:14,680 --> 00:25:18,639
żądania. Największe związki
zawodowe zapowiedziały na 11

478
00:25:18,680 --> 00:25:24,119
listopada strajk generalny.
Wojciech Tymiński, 19:30.

479
00:25:24,920 --> 00:25:28,879
-- Trwa tydzień noblowski,
czwartek, przyniósł odpowiedź

480
00:25:28,920 --> 00:25:31,879
na pytanie o najbardziej
prestiżową nagrodę w dziedzinie

481
00:25:31,920 --> 00:25:34,639
literatury. Laureatką Nobla
została kanadyjska poetka

482
00:25:34,680 --> 00:25:39,639
i eseistka Anne Carson.
-- Anne Carson.

483
00:25:40,200 --> 00:25:45,119
Och.

484
00:25:45,920 --> 00:25:48,119
-- Za odważną i nowatorską
twórczość, która nawiązując

485
00:25:48,160 --> 00:25:50,359
dialog z klasyczną tradycją,
stworzyła nowe formy

486
00:25:50,400 --> 00:25:51,639
dla współczesnej literatury.

487
00:25:51,680 --> 00:25:54,159
Kanadyjska poetka i eseistka,
która od lat łamie literackie

488
00:25:54,200 --> 00:25:58,399
schematy. W swoich książkach
miesza poezję z prozą, mitologię

489
00:25:58,440 --> 00:26:01,119
z codziennością. Międzynarodowy
rozgłos przyniosła jej

490
00:26:01,160 --> 00:26:03,879
autobiografia Czerwonego,
współczesna wersja greckiego

491
00:26:03,920 --> 00:26:07,159
mitu. 76-letnia pisarka jest
laureatką polskich nagród imienia

492
00:26:07,200 --> 00:26:11,159
Szymborskiej i Herberta. Wiadomość
o Noblu zastała ją na Islandii,

493
00:26:11,200 --> 00:26:14,879
gdzie, jak sama powiedziała,
słuchała wiatru. A teraz usłyszał

494
00:26:14,920 --> 00:26:19,879
o niej cały nie tylko
literacki świat.

495
00:26:19,920 --> 00:26:25,399
Ma 100 lat i mimo że już dawno
straciła swoją podstawową funkcję,

496
00:26:25,440 --> 00:26:28,399
to popularności może jej
pozazdrościć niejeden zabytek.

497
00:26:28,440 --> 00:26:31,399
Czerwona budka telefoniczna
przegrała ze smartfonem jako

498
00:26:31,440 --> 00:26:34,639
sposób komunikacji, ale wygrała
jako jeden z niekwestionowalnych

499
00:26:34,680 --> 00:26:37,639
symboli Wielkiej Brytanii,
który do dziś potrafi łączyć

500
00:26:37,680 --> 00:26:41,879
ludzi. Z Londynu Artur Kieruzal.
-- 50 50

501
00:26:41,920 --> 00:26:45,119
-- Przyjeżdżają z całego świata
i choć każde z nich ma telefon

502
00:26:45,160 --> 00:26:48,359
w kieszeni, do tego telefonu
potrafią ustawić się w długiej

503
00:26:48,400 --> 00:26:50,639
kolejce.
-- Like 15 years ago.

504
00:26:50,680 --> 00:26:53,639
-- 15 lat temu pierwszy raz
przyleciałem do Liverpoolu.

505
00:26:53,680 --> 00:26:57,159
Zgadnij, przy czym zrobiłem sobie
pierwsze zdjęcie. Przy czerwonej

506
00:26:57,200 --> 00:27:02,199
budce.
-- The red box.

507
00:27:02,720 --> 00:27:04,919
-- Czerwone budki są po prostu
piękne, przede wszystkim podoba

508
00:27:04,960 --> 00:27:07,159
mi się ich kolor. Na zdjęciach
prezentują się świetnie,

509
00:27:07,200 --> 00:27:08,399
są bardzo angielskie.

510
00:27:08,440 --> 00:27:10,639
-- Bo dziś w czerwonej budce
zdecydowanie częściej robi się

511
00:27:10,680 --> 00:27:13,199
zdjęcia, a nie wykonuje
połączenia. A dokładnie 100 lat

512
00:27:13,240 --> 00:27:15,359
temu chodziło wyłącznie
o to drugie.

513
00:27:15,400 --> 00:27:18,879
-- W 1926 roku na ulicach Londynu
pojawiła się K2, pierwsza słynna

514
00:27:18,920 --> 00:27:22,159
całkowicie czerwona budka.
Żeliwna, elegancka i jak na swoje

515
00:27:22,200 --> 00:27:25,159
czasy niezwykle nowoczesna.
-- It does make me think.

516
00:27:25,200 --> 00:27:28,399
-- Budki skłaniają do refleksji
nad tym, jak bardzo zmieniło się

517
00:27:28,440 --> 00:27:31,399
nasze życie od pojawienia się
telefonów komórkowych i jak

518
00:27:31,440 --> 00:27:34,679
wielką rewolucję musiało być
wcześniej wprowadzenie telefonów

519
00:27:34,720 --> 00:27:39,639
stacjonarnych.

520
00:27:39,920 --> 00:27:42,159
-- Potem przyszła kolejna
rewolucja, tym razem budka była

521
00:27:42,200 --> 00:27:44,399
jej ofiarą. Smartfon odebrał jej
pracę. Brytyjczycy postanowili

522
00:27:44,440 --> 00:27:46,639
jednak, że na emeryturę
nie odejdzie.

523
00:27:46,680 --> 00:27:50,119
-- Thank you.

524
00:27:50,160 --> 00:27:52,279
-- Ta np. nadal służy
do podnoszenia ludziom ciśnienia,

525
00:27:52,320 --> 00:27:54,399
tylko dziś robi to
za pomocą kofeiny.

526
00:27:54,440 --> 00:27:55,639
-- I think very stressful.

527
00:27:55,680 --> 00:27:57,879
-- Jest wyjątkowa, bo miejsce
jest wyjątkowe. Nasi klienci

528
00:27:57,920 --> 00:28:01,159
bardzo cenią sobie małą czarną
z budki telefonicznej.

529
00:28:01,200 --> 00:28:03,639
-- Inne zostały bibliotekami,
a nawet miejscami

530
00:28:03,680 --> 00:28:06,879
zdefibrylatorami. Telefon można
więc z niej usunąć. Czerwonej

531
00:28:06,920 --> 00:28:09,159
budki z brytyjskiego
krajobrazu już nie.

532
00:28:09,200 --> 00:28:10,919
-- Indeed, you've got.

533
00:28:10,960 --> 00:28:13,879
-- To ta sama czerwień, co
piętrowego autobusu londyńskiego

534
00:28:13,920 --> 00:28:16,879
metra czy czerwonego munduru
gwardzistów, gdyby Londyn miał

535
00:28:16,920 --> 00:28:19,159
swój kolor, byłaby to
właśnie czerwień.

536
00:28:19,200 --> 00:28:21,879
-- I tak po 100 latach jedna
z najstarszych technologii

537
00:28:21,920 --> 00:28:25,159
komunikacyjnych świata radzi
sobie z jedną z najnowszych,

538
00:28:25,200 --> 00:28:28,879
bo dawniej z czerwonej budki
dzwoniło się do rodziny. Dzisiaj

539
00:28:28,920 --> 00:28:32,359
robi się w niej zdjęcie i wysyła
do rodziny, a zatem po 100 latach

540
00:28:32,400 --> 00:28:35,399
zmieniło się niemal wszystko,
poza jednym. Czerwona budka

541
00:28:35,440 --> 00:28:40,399
nadal łączy ludzi. Artur
Kieruzal, 19:30, Londyn.

542
00:28:44,200 --> 00:28:46,879
-- Za chwilę Paulina
Piechna-Więckiewicz, wiceministra

543
00:28:46,920 --> 00:28:49,639
edukacji, w "Pytaniu Dnia"
u Justyny Dobrosz-Oracz.

544
00:28:49,680 --> 00:28:53,919
Spokojnego wieczoru
i do zobaczenia.

545
00:28:54,120 --> 00:28:55,359

546
00:29:07,600 --> 00:29:11,519
-- Dobry wieczór państwu.
Justyna Dobrosz-Oracz, zapraszam

547
00:29:11,560 --> 00:29:16,279
na "Pytanie dnia", a ze mną
i z państwem jest wiceminister

548
00:29:16,320 --> 00:29:18,999
edukacji, Paulina
Piechna-Więckiewicz. Przepraszam,

549
00:29:19,040 --> 00:29:21,799
myślałam, że ktoś się tu
poturbował. U nas w studiu,

550
00:29:21,840 --> 00:29:25,039
ale jest wszystko w porządku.
Jednocześnie też pełnomocniczka

551
00:29:25,080 --> 00:29:28,039
ministra edukacji ds. zdrowia
psychicznego uczniów, to jest

552
00:29:28,080 --> 00:29:30,799
bardzo ważne w tym dniu.
Dobry wieczór, pani minister.

553
00:29:30,840 --> 00:29:33,999
-- Dobry wieczór. To jest ważne
w tym dniu, chociaż nie tylko.

554
00:29:34,040 --> 00:29:36,279
-- Szczególnie, oczywiście.

555
00:29:36,320 --> 00:29:39,559
-- Szczególnie, jeżeli tylko mogę
pani redaktor, to oczywiście

556
00:29:39,600 --> 00:29:45,799
chciałabym zacząć od złożenia
kondolencji i wyrazu współczucia

557
00:29:48,840 --> 00:29:51,039
dla bliskich i rodziny pani
Woźnej, która straciła dzisiaj

558
00:29:51,080 --> 00:29:54,039
życie.

559
00:29:54,080 --> 00:29:56,279
-- Przyłączam się z całego serca.
Pani minister, te akty to

560
00:29:56,320 --> 00:29:58,559
w szkołach, one były w USA,
obserwowaliśmy też w różnych

561
00:29:58,600 --> 00:29:59,959
innych europejskich krajach,
dotarły do Polski. Czy kult