1
00:00:12,520 --> 00:00:13,319

2
00:00:22,800 --> 00:00:27,999
-- Kogo pogrąży szef Zondacrypto,
Przemysław Kral, zeznaje.

3
00:00:28,040 --> 00:00:30,759
święto przyjaciół, 35 lat
temu Polska pierwsza uznała

4
00:00:30,800 --> 00:00:33,719
niepodległość Ukrainy.
Koniec niżu, spadek dzietności się

5
00:00:33,760 --> 00:00:38,719
zatrzymał.

6
00:00:50,320 --> 00:00:54,759
Joanna Dunikowska-Paź, dobry
wieczór. Zapraszam na 19:30.

7
00:00:54,800 --> 00:00:57,959
Miał usłyszeć zarzut udziału
w oszustwie ogromnych rozmiarów

8
00:00:58,000 --> 00:01:01,239
i otrzymać propozycję statusu
małego świadka koronnego. Śledczym

9
00:01:01,280 --> 00:01:05,479
ma sporo do powiedzenia w sprawie
upadłej giełdy Zondacrypto. Jej

10
00:01:05,520 --> 00:01:08,719
szef, Przemysław Kral, podjął
współpracę z prokuraturą i liczy

11
00:01:08,760 --> 00:01:11,719
na złagodzenie kary. Ci,
którzy inwestowali w kryptowaluty,

12
00:01:11,760 --> 00:01:14,999
mieli stracić niemal 2,5 miliarda
złotych, ale przez długi czas

13
00:01:15,040 --> 00:01:18,279
zyskiwać miała prawica, którą
sponsorowała Zonda. Bartosz

14
00:01:18,320 --> 00:01:20,479
Filipowicz.

15
00:01:20,520 --> 00:01:24,719
-- To może być przełom w aferze
upadłej giełdy kryptowalut

16
00:01:24,760 --> 00:01:27,959
Zondacrypto. Jak wynika
z informacji dziennikarki Doroty

17
00:01:28,000 --> 00:01:30,959
Wysockiej-Sznep, prezes
Zondacrypto, Przemysław Kral ma

18
00:01:31,000 --> 00:01:33,279
otrzymać status małego
świadka koronnego.

19
00:01:33,320 --> 00:01:37,519
-- Jeżeli osoba podejmie
współpracę z organami ścigania,

20
00:01:37,560 --> 00:01:42,479
w tym momencie może korzystać
z różnych korzyści procesowych.

21
00:01:42,520 --> 00:01:45,719
-- Jak złagodzenie lub nawet
zawieszenie kary. Mecenas Dubois

22
00:01:45,760 --> 00:01:48,759
na razie nie zdradza, czy Kral
został jego klientem i czy ma

23
00:01:48,800 --> 00:01:53,999
status małego świadka koronnego.
Przypomnijmy: Zondacrypto oszukała

24
00:01:54,040 --> 00:01:56,759
tysiące Polaków, którzy
zainwestowali w kryptowaluty.

25
00:01:56,800 --> 00:01:59,999
Według Onetu prokuratura szacuje
straty na prawie 2,5 miliarda

26
00:02:00,040 --> 00:02:03,239
złotych, a Kral usłyszał zarzut
udziału w oszustwie ogromnych

27
00:02:03,280 --> 00:02:08,279
rozmiarów.

28
00:02:09,520 --> 00:02:11,759
-- Zonda i Bitbay, w szczególności
Bitbay, czyli to, co było przed

29
00:02:11,800 --> 00:02:13,999
Zondą, było założone
przez pieniądze pochodzące

30
00:02:14,040 --> 00:02:16,239
z przestępstw, i to nie takich
przestępstw biało-kołnierzykowych,

31
00:02:16,280 --> 00:02:17,479
ale też takich brutalnych.

32
00:02:17,520 --> 00:02:20,759
-- Ale afera Zondacrypto to sprawa
nie tylko kryminalna. Kibicuję

33
00:02:20,800 --> 00:02:23,519
temu, żeby pan Kral otrzymał
status świadka koronnego,

34
00:02:23,560 --> 00:02:26,959
bo to oznacza, że wyświetlimy dużo
chorych, patologicznych interesów,

35
00:02:27,000 --> 00:02:29,239
które za rządów PiS-u
były realizowane.

36
00:02:29,280 --> 00:02:31,959
Rządzący przypominają
o powiązaniach Zondacrypto z PiS.

37
00:02:32,000 --> 00:02:35,239
-- Dlaczego i w oparciu o jakie
przesłanki pan Przemysław Kral

38
00:02:35,280 --> 00:02:38,479
podejmował decyzję o przelaniu
450 000 do fundacji, której

39
00:02:38,520 --> 00:02:41,479
beneficjentem rzeczywistym
i prezesem zarządu jest Zbigniew

40
00:02:41,520 --> 00:02:46,519
Ziobro?

41
00:02:47,280 --> 00:02:49,479
-- Setki tysięcy złotych otrzymała
też fundacja, w której zarządzie

42
00:02:49,520 --> 00:02:51,759
jest Przemysław Wipler
z Konfederacji, firma była również

43
00:02:51,800 --> 00:02:53,999
sponsorem medialnej przebudówki
PiS-u i prawicowej konferencji

44
00:02:54,040 --> 00:02:56,519
SIPAK, na której występował
były prezydent Andrzej Duda,

45
00:02:56,560 --> 00:02:58,479
czy wspomniany już Wipler.

46
00:02:58,520 --> 00:03:00,959
-- Zagłosujcie przeciw
Rafałowi Trzaskowskiemu.

47
00:03:01,000 --> 00:03:04,519
-- Posła Konfederacji oklaskiwał
ówczesny kandydat na prezydenta,

48
00:03:04,560 --> 00:03:07,719
Karol Nawrocki. Już jako głowa
państwa trzykrotnie zawetował

49
00:03:07,760 --> 00:03:10,719
ustawę o rynku kryptoaktywów.
Ponownie zawetowałem ustawę,

50
00:03:10,760 --> 00:03:14,279
która, zdaniem rządzących,
zapobiegłaby podobnym oszustwom.

51
00:03:14,320 --> 00:03:18,479
-- To wszystko się układa w jedną
całość. Ekipa PiS-u z różnych

52
00:03:18,520 --> 00:03:21,479
stron i różnych rodzin była
zaangażowana, żeby Zondacrypto

53
00:03:21,520 --> 00:03:26,519
mogła funkcjonować.

54
00:03:26,560 --> 00:03:28,639
-- Za rządów PiS prokuratura
pod wodzą Zbigniewa Ziobry

55
00:03:28,680 --> 00:03:30,879
umarzała sprawy
późniejszej Zondacrypto.

56
00:03:30,920 --> 00:03:33,159
-- Jeżeli chodzi o udział,
nie wiem, prawicy, pana prezydenta

57
00:03:33,200 --> 00:03:35,479
w jakichś działaniach, które
miałyby charakter niezgodny

58
00:03:35,520 --> 00:03:38,479
z prawem, to jest ponad wszelką
wątpliwość dęta sprawa.

59
00:03:38,520 --> 00:03:42,519
-- Wiedzą doskonale, że jeżeli
szykuje się mały świadek koronny,

60
00:03:42,560 --> 00:03:48,519
to może się skończyć dużą
aferą dla prawicy i patoprawicy.

61
00:03:51,760 --> 00:03:53,959
-- Rządzący przypominają
o prezesie Polskiego Komitetu

62
00:03:54,000 --> 00:03:56,239
Olimpijskiego, Radosław
Piesiewicz, to bliski znajomy

63
00:03:56,280 --> 00:03:58,479
Jacka Sasina, Andrzeja Dudę,
rekomendował na prezesa MKOl,

64
00:03:58,520 --> 00:04:00,759
a z Zondacrypto zrobił
sponsora generalnego PKOL-u.

65
00:04:00,800 --> 00:04:04,239
-- Piesiewicz był częstym gościem
Pałacu Prezydenckiego i tam mógł

66
00:04:04,280 --> 00:04:09,799
liczyć na rozmaite przywileje
i był kimś bardzo wpływowym.

67
00:04:09,840 --> 00:04:13,479
-- Wirtualna Polska i TVN24
podają, że Piesiewicz miał

68
00:04:13,520 --> 00:04:18,239
otrzymać od prezesa Zondacrypto
zegarek. Warty 40 000 euro. Za

69
00:04:18,280 --> 00:04:21,239
wstawiennictwo u ówczesnego
premiera Mateusza Morawieckiego

70
00:04:21,280 --> 00:04:26,239
i szefa UOKiK-u.

71
00:04:28,520 --> 00:04:30,719
Dwaj ostatni
-- zaprzeczają, podobnie jak

72
00:04:30,760 --> 00:04:32,959
Piesiewicz, który
sprawę widzi tak.

73
00:04:33,000 --> 00:04:35,999
-- Cały czas to jest akcja
polityczna i cały czas to jest

74
00:04:36,040 --> 00:04:38,239
akcja skierowana
przeciwko mojej osobie.

75
00:04:38,280 --> 00:04:41,519
-- Jeżeli okaże się, że z firmy,
która de facto oszukiwała Polaków,

76
00:04:41,560 --> 00:04:44,519
z zysków tej firmy czerpali
politycy prawicy, jakieś zyski

77
00:04:44,560 --> 00:04:47,279
pośrednio bądź bezpośrednio,
to naprawdę jest grubo.

78
00:04:47,320 --> 00:04:50,239
-- Nowe informacje w sprawie
Zondacrypto i Przemysława Krala

79
00:04:50,280 --> 00:04:53,239
najprawdopodobniej we wtorek
przekaże prokurator generalny.

80
00:04:53,280 --> 00:04:58,239
-- Bartosz Filipowicz, 19:30.

81
00:04:58,280 --> 00:05:00,999
-- Oglądają państwo 19:30
w poniedziałek. Za chwilę

82
00:05:01,040 --> 00:05:03,959
ukraińskie święto w cieniu
niekończącej się wojny, a potem

83
00:05:04,000 --> 00:05:08,999
także smartfonowa hipnoza.

84
00:05:10,040 --> 00:05:12,279
-- Biorą te telefony,
to powinno być zakazane.

85
00:05:12,320 --> 00:05:14,519
-- Są zbyt skoncentrowani na swoim
telefonie, kilka sekund

86
00:05:14,560 --> 00:05:18,719
od tragedii.

87
00:05:18,760 --> 00:05:20,999
To jest tak, jakbyśmy
prowokowali los, żeby zginąć.

88
00:05:21,040 --> 00:05:25,519
-- Często te wypadki kończą
się też tragicznie.

89
00:05:25,560 --> 00:05:28,279
-- Mija 35 lat od ogłoszenia
niepodległości Ukrainy.

90
00:05:28,320 --> 00:05:31,279
Niepodległość nasza wspólna,
pod takim hasłem o godzinie

91
00:05:31,320 --> 00:05:34,719
18:00 na placu Zamkowym rozpoczęły
się główne obchody ukraińskiego

92
00:05:34,760 --> 00:05:37,719
święta narodowego w Warszawie.
Polska uznała samodzielność

93
00:05:37,760 --> 00:05:40,959
wschodniego sąsiada jako pierwszy
kraj na świecie, i od dekad

94
00:05:41,000 --> 00:05:43,759
konsekwentnie go wspiera.
Dzisiejsza uroczystość to

95
00:05:43,800 --> 00:05:46,759
manifestacja polsko-ukraińskiej
jedności, choć są kwestie,

96
00:05:46,800 --> 00:05:50,239
które istotnie nas dzielą i nie
mogą być przemilczane. Marek

97
00:05:50,280 --> 00:05:55,239
Smółka.

98
00:05:56,320 --> 00:05:58,479
-- Zwycięstwa w wojnie z agresorem
z Moskwy i wejścia do Unii i NATO,

99
00:05:58,520 --> 00:06:00,719
takie życzenia popłynęły
dziś z Warszawy do Kijowa.

100
00:06:00,760 --> 00:06:04,719
-- Żeby nikt nigdy nie dał się
podzielić Polakom i Ukraińcom.

101
00:06:04,760 --> 00:06:07,519
Chciałbym bardzo podziękować
chłopakom i dziewczynom,

102
00:06:07,560 --> 00:06:11,719
którzy siedzą dzisiaj w okopach.
Za ich bohaterstwo, za ich

103
00:06:11,760 --> 00:06:16,759
ofiarę.

104
00:06:17,040 --> 00:06:19,239
-- Ukraiński Dzień Niepodległości
uczczono w wielu polskich

105
00:06:19,280 --> 00:06:22,759
miastach.

106
00:06:22,800 --> 00:06:24,999
-- A tu deklaracja niepodległości
Ukrainy, przyjęta przez parlament

107
00:06:25,040 --> 00:06:27,279
w Kijowie 35 lat temu, ogłaszała
byłą Republikę Radziecką

108
00:06:27,320 --> 00:06:29,479
niezależnym państwem. Zaraz
po referendum niepodległościowym

109
00:06:29,520 --> 00:06:31,959
Polska od razu uznała wolną
Ukrainę, przypomniał o tym szef

110
00:06:32,000 --> 00:06:35,279
MSZ. Polska jest dumna, że jako
pierwszy kraj na świecie tego

111
00:06:35,320 --> 00:06:39,239
samego dnia co Kanada uznała
niepodległość Ukrainy. Składam

112
00:06:39,280 --> 00:06:42,479
hołd bohaterom Sił Zbrojnych
Ukrainy za to, że tak skutecznie

113
00:06:42,520 --> 00:06:45,479
przeciwstawili się agresji Putina,
rosyjski imperializm jest

114
00:06:45,520 --> 00:06:48,799
zagrożeniem dla całej Europy.

115
00:06:48,840 --> 00:06:51,959
-- Polska od początku była
rzecznikiem Ukrainy w Europie.

116
00:06:52,000 --> 00:06:54,959
Zabiegali o to prezydenci:
Aleksander Kwaśniewski

117
00:06:55,000 --> 00:06:57,999
czy Lech Kaczyński, który
na szczycie NATO w Bukareszcie

118
00:06:58,040 --> 00:07:00,759
przekonywał świat, że miejsce
Ukrainy jest w sojuszu.

119
00:07:00,800 --> 00:07:04,239
-- Dzisiaj ten sam obóz polityczny
mówi o wstrzymaniu pomocy

120
00:07:04,280 --> 00:07:06,999
i o deportacjach z Polski
niepracujących ukraińskich

121
00:07:07,040 --> 00:07:10,239
mężczyzn. PiS razem z politykami
obu konfederacji nakręca tym

122
00:07:10,280 --> 00:07:13,119
samym niechęć do Ukraińców.
Skutek: coraz częstsze napaści,

123
00:07:15,520 --> 00:07:18,479
-- I nie tylko na dorosłych.

124
00:07:18,520 --> 00:07:24,279
-- Uczestniczyliśmy w festiwalu
Art Piknik w Krakowie i syn się

125
00:07:24,320 --> 00:07:28,279
bał wieszać flagę ukraińską.
Ponieważ, no, obawiał się,

126
00:07:28,320 --> 00:07:30,999
że będą jakieś komentarze
lub jeszcze gorzej.

127
00:07:31,040 --> 00:07:37,479
-- Przedstawicieli ukraińskich
organizacji wysłuchała dziś RPO.

128
00:07:37,520 --> 00:07:43,799
-- Większość Polaków uważa się,
że Ukraińcy w Polsce pomagają

129
00:07:44,800 --> 00:07:46,999
i polskiej gospodarce,
i placu podatków,

130
00:07:47,040 --> 00:07:51,279
ale są ludzie, którym może
nie do końca rozumieją.

131
00:07:51,320 --> 00:07:55,759
-- Dane mówią same za siebie:
na każdą złotówkę wydaną

132
00:07:55,800 --> 00:07:58,519
na świadczenia socjalne
dla Ukraińców przypada 5 zł

133
00:07:58,560 --> 00:08:01,479
wpłaconych przez nich do polskiego
budżetu, w podatkach.

134
00:08:01,520 --> 00:08:04,519
-- Ale tego nikt jeszcze nie
liczył, kiedy ponad 4 lata temu

135
00:08:04,560 --> 00:08:07,319
Polacy szeroko otworzyli drzwi
swoich domów i przyjęli

136
00:08:07,360 --> 00:08:09,479
uciekających przed
wojną Ukraińców.

137
00:08:09,520 --> 00:08:12,519
-- Wielkie wsparcie odczułam
po prostu. No a teraz to właśnie

138
00:08:12,560 --> 00:08:15,519
też dalej czuję to wsparcie
od swoich znajomych. Mam bardzo

139
00:08:15,560 --> 00:08:17,999
dużo znajomych Polaków,
dosyć bliskie mi osoby,

140
00:08:18,040 --> 00:08:20,239
to ta moja rodzina,
którą sobie wybrałam.

141
00:08:20,280 --> 00:08:23,279
-- Ale dziś do głosu dochodzi
wspólna tragiczna historia:

142
00:08:23,320 --> 00:08:26,799
około 100 000 polskich ofiar rzezi
wołyńskiej, przerwana co prawda

143
00:08:26,840 --> 00:08:29,479
niedawno, ale wieloletnia
niechęć ukraińskich władz

144
00:08:29,520 --> 00:08:32,759
do przeprowadzania ekshumacji,
czarego ryczy przelało na danie

145
00:08:32,800 --> 00:08:35,479
jednemu z ukraińskich oddziałów
imienia Bohaterów UPA.

146
00:08:35,520 --> 00:08:38,479
-- Trzeba jednak patrzeć w przód,
patrzeć na to, jak relacje

147
00:08:38,520 --> 00:08:41,719
polsko-ukraińskie mają wyglądać
za 20 lat, za 50 lat, za 100

148
00:08:41,760 --> 00:08:44,959
lat. Historii nie zmienimy,
a przyszłość możemy kształtować.

149
00:08:45,000 --> 00:08:48,719
-- Ważne, żeby nie stracić z oczu
celu nadrzędnego: strategicznego.

150
00:08:48,760 --> 00:08:51,759
Dopóki Ukraina stawia opór
Putinowi, rosyjski satrapa nie

151
00:08:51,800 --> 00:08:54,239
pójdzie dalej.

152
00:08:54,280 --> 00:08:56,999
-- My Polacy wiemy, co znaczy
płacić najwyższą cenę

153
00:08:57,040 --> 00:09:00,479
za niepodległość, wiemy, co znaczą
słowa "za wolność waszą i naszą",

154
00:09:00,520 --> 00:09:03,759
dlatego naród polski jest dziś,
w dniu niepodległości Ukrainy,

155
00:09:03,800 --> 00:09:05,959
całym sercem zwalczącym
narodem ukraińskim.

156
00:09:06,000 --> 00:09:09,479
-- Na kartach historii i polskiej,
i Ukrainy są wydarzenia burzliwe

157
00:09:09,520 --> 00:09:12,759
i tragiczne, ale współpraca obu
krajów nie miała dotąd znaczenia

158
00:09:12,800 --> 00:09:15,959
tak kluczowego dla bezpieczeństwa
Europy jak dziś. Marek Smółka,

159
00:09:16,000 --> 00:09:20,999
19:30.

160
00:09:21,560 --> 00:09:23,719
-- Dajcie Ukrainie wszystko,
co pozwoli zatrzymać tę wojnę,

161
00:09:23,760 --> 00:09:26,039
zatrzymać ją szybciej niż Putin
zdoła rozpocząć następną. To

162
00:09:26,080 --> 00:09:28,479
apel prezydenta Zełenskiego
do sojuszników w wystąpieniu

163
00:09:28,520 --> 00:09:31,479
z okazji Narodowego Święta.
I ci sojusznicy z tak zwanej

164
00:09:31,520 --> 00:09:34,479
koalicji chętnych w Kijowie
rozmawiali o dalszym wsparciu

165
00:09:34,520 --> 00:09:38,719
zniszczonej wojną Ukrainy.
Co wynika z rozmów, w których

166
00:09:38,760 --> 00:09:41,479
stawką jest także nasze
bezpieczeństwo, o tym właśnie

167
00:09:41,520 --> 00:09:43,479
z Kijowa Piotr Kaszuwara.

168
00:09:43,520 --> 00:09:47,759
-- Od pięciu lat w cieniu wojny
obchody wyglądają inaczej.

169
00:09:47,800 --> 00:09:50,759
-- Uważam, że to mój obowiązek
przyprowadzić tu mojego syna

170
00:09:50,800 --> 00:09:56,479
i pokazać mu, jaką cenę dziś my
wszyscy płacimy za niezależność.

171
00:09:56,520 --> 00:09:59,479
-- Główne obchody i parada dronów
bez udziału publiczności

172
00:09:59,520 --> 00:10:02,239
i pod specjalnym nadzorem służb.

173
00:10:02,280 --> 00:10:05,479
-- Większość mieszkańców Kijowa
Dzień Niepodległości uczciła

174
00:10:05,520 --> 00:10:10,239
minutą ciszy, a prezydent złożył
kwiaty pod murem pamięci.

175
00:10:10,280 --> 00:10:14,239
-- Ukraińcy są z siebie dumni,
ale bez rozgłosu świętują skromnie

176
00:10:14,280 --> 00:10:17,759
i pozdrawiają się nawzajem, znając
prawdziwą wartość niepodległości:

177
00:10:17,800 --> 00:10:19,959
nasze oczy napełniają
się łzami i nadzieją.

178
00:10:20,000 --> 00:10:23,239
-- Rodziny jeńców wojennych
też hucznie nie świętowały,

179
00:10:23,280 --> 00:10:27,239
bo jak Natalia, matka Artema,
obrońcy Mariupola, czekają

180
00:10:27,280 --> 00:10:32,279
na swoich bliskich z niewoli.

181
00:10:33,520 --> 00:10:35,799
-- Jakoś nie wychodzi nam to
świętowanie, ale jestem pewna,

182
00:10:35,840 --> 00:10:38,039
że jeszcze będzie na to czas.
By cieszyć się z powrotu Artema

183
00:10:38,080 --> 00:10:40,999
i z wszystkich rzeczy,
jak tylko zwyciężymy.

184
00:10:41,040 --> 00:10:44,239
-- Onią niepodległość walczą
każdego dnia żołnierze na froncie.

185
00:10:44,280 --> 00:10:47,479
Wolnego z okazji święta nie mieli.

186
00:10:47,520 --> 00:10:50,959
-- Właśnie dla tej niepodległości
wszyscy tu jesteśmy. Wszyscy o nią

187
00:10:51,000 --> 00:10:54,239
walczymy. Niepodległość i wolność
są w kodzie genetycznym każdego

188
00:10:54,280 --> 00:10:59,239
Ukraińca.

189
00:10:59,280 --> 00:11:01,479
-- Dziś specjalnie do Kijowa
przyjechali światowi liderzy,

190
00:11:01,520 --> 00:11:03,799
m.in. premier Wielkiej Brytanii
i przewodniczący Rady Europejskiej

191
00:11:03,840 --> 00:11:08,239
António Costa.

192
00:11:08,280 --> 00:11:10,479
-- Pragnę jeszcze raz zapewnić
was, że w pełni uznajemy waszą

193
00:11:10,520 --> 00:11:12,759
niepodległość i suwerenność,
a także że granic międzynarodowych

194
00:11:12,800 --> 00:11:17,759
nie można zmieniać siłą.

195
00:11:17,800 --> 00:11:19,999
-- Doskonale rozumie to większość
Europy, dlatego właśnie dziś

196
00:11:20,040 --> 00:11:24,999
o wsparciu Ukrainy dyskutowała
koalicja chętnych.

197
00:11:25,760 --> 00:11:27,999
-- Ostatnie tygodnie jasno
pokazały, że musimy przyspieszyć

198
00:11:28,040 --> 00:11:30,279
dostawy pocisków przechwytujących
i musimy także podwoić nasze

199
00:11:30,320 --> 00:11:31,479
wysiłki w zakresie sankcji.

200
00:11:31,520 --> 00:11:33,719
-- Już wiadomo, że do Ukrainy
popłynie pomoc finansowa

201
00:11:33,760 --> 00:11:37,959
z Brukseli: ponad 6 miliardów euro
na sprzęt wojskowy, od Londynu,

202
00:11:38,000 --> 00:11:41,279
Kijów otrzyma technologie
rakietowe SCALP, od Niemiec 600

203
00:11:41,320 --> 00:11:45,959
pocisków Patriot, a od Francji
radary obrony przeciwlotniczej.

204
00:11:46,000 --> 00:11:49,759
-- Co na to Rosja? Krytykuje pomoc
dla Ukrainy, straszy Londyn

205
00:11:49,800 --> 00:11:55,239
i bombarduje ukraińskie miasta.
W Dzień Niepodległości rakiety

206
00:11:55,280 --> 00:11:57,759
i drony spadły na Odessę
i Czernichów, znów raniąc

207
00:11:57,800 --> 00:12:02,759
i zabijając cywilów.

208
00:12:04,040 --> 00:12:06,279
-- Z Kijowa dla 19:30
Piotr Kaszuwara.

209
00:12:06,320 --> 00:12:08,519
-- To jeden z najbardziej
rozpoznawalnych polskich systemów

210
00:12:08,560 --> 00:12:13,759
uzbrojenia, sprawdzony w boju
na ukraińskim froncie. Polska

211
00:12:13,800 --> 00:12:15,999
właśnie zwiększa zapasy
przenośnych zestawów

212
00:12:16,040 --> 00:12:18,959
przeciwlotniczych Piorun.
W Mesko, w Skarżysku-Kamiennej,

213
00:12:19,000 --> 00:12:21,759
podpisano dziś umowę ramową
na dostawę kolejnych kilku

214
00:12:21,800 --> 00:12:24,999
tysięcy zestawów. I Europejski
SEF, i SAFE w tych zakupach ma

215
00:12:25,040 --> 00:12:27,239
ogromne znaczenie.
Jakub Korus.

216
00:12:27,280 --> 00:12:29,999
-- Chrzest bojowy przeszedł
w Ukrainie. Piorunem strącaną

217
00:12:30,040 --> 00:12:32,999
już rosyjskie drony,
czy helikoptery Ka-52.

218
00:12:33,040 --> 00:12:36,239
-- Rosjanie akurat, jeżeli chodzi
o pioruny, to wspominają je

219
00:12:36,280 --> 00:12:39,999
wyjątkowo boleśnie. On jest
dzisiaj bardzo, bardzo skuteczny,

220
00:12:40,040 --> 00:12:43,519
jeżeli chodzi o naprowadzanie.
Bardzo prosty w obsłudze,

221
00:12:43,560 --> 00:12:48,479
i co istotniejsze,
trudny do zagłuszania.

222
00:12:48,520 --> 00:12:51,999
-- 8 miliardów złotych, tyle warte
jest zamówienie na kilka tysięcy

223
00:12:52,040 --> 00:12:55,239
nowych wyrzutni piorun, które
podpisano dzisiaj w Skarżyskich

224
00:12:55,280 --> 00:13:00,239
Zakładach Mesko.

225
00:13:02,040 --> 00:13:04,279
-- To jest pokaz siły, odporności
i pokaz tego, że Polska może być

226
00:13:04,320 --> 00:13:06,519
eksporterem sprzętu zbrojeniowego
i może być liderem nie tylko

227
00:13:06,560 --> 00:13:10,159
w wydatkach na zbrojeniach,
ale również w produkcji.

228
00:13:10,200 --> 00:13:12,959
-- Piorun to przeciwlotniczy
zestaw rakietowy od podstaw

229
00:13:13,000 --> 00:13:16,239
opracowany w Polsce. Pocisk lecąc
z prędkością ponad 600 metrów

230
00:13:16,280 --> 00:13:19,479
na sekundę, jest w stanie razić
cele odległe o 6 kilometrów.

231
00:13:19,520 --> 00:13:23,239
-- Nie mamy swojego czołgu.
Może nie mamy swojego samolotu

232
00:13:23,280 --> 00:13:27,239
wielozadaniowego, ale są te
obszary specjalizacji, w których

233
00:13:27,280 --> 00:13:30,279
jesteśmy tak naprawdę prawie
że liderem w Europie. Możemy

234
00:13:30,320 --> 00:13:35,239
być z tego dumni.

235
00:13:35,520 --> 00:13:37,719
-- Doceniają to sojusznicy z NATO.
Pioruny kupią wojska Norwegii,

236
00:13:37,760 --> 00:13:41,999
Litwy oraz Łotwy.

237
00:13:42,040 --> 00:13:44,239
-- Nie ma chyba krajów UE,
gdzie podczas rozmów o mechanizmie

238
00:13:44,280 --> 00:13:46,479
SAFE nie pytano by mnie
o możliwości zakupu właśnie

239
00:13:46,520 --> 00:13:48,759
piorunów. Piorun jest
naszym hitem eksportowym.

240
00:13:48,800 --> 00:13:51,959
-- Hitem, który generuje kolejne
miejsca pracy. Żeby sprostać

241
00:13:52,000 --> 00:13:54,999
zamówieniom, Skarżyski Zakład
zatrudnił 200 nowych osób. Od

242
00:13:55,040 --> 00:13:56,999
inżynierów po osoby z produkcji.

243
00:13:57,040 --> 00:14:01,519
-- To, co dzisiaj robimy,
to więcej niż biznes. To nie jest

244
00:14:01,560 --> 00:14:04,519
zwykła produkcja, to jest
przynoszenie bezpieczeństwa. To

245
00:14:04,560 --> 00:14:06,719
jest misja rozwoju
polskiej gospodarki.

246
00:14:06,760 --> 00:14:09,519
-- W tych etatów w firmach
polskiej grupy zbrojeniowej nie

247
00:14:09,560 --> 00:14:12,759
byłoby bez pieniędzy z programu
SAFE, który chciał zablokować

248
00:14:12,800 --> 00:14:14,759
PiS wraz z prezydentem.

249
00:14:14,800 --> 00:14:17,959
-- To jest rzeczywiście pożyczka,
która służy załataniu dziury

250
00:14:18,000 --> 00:14:23,519
budżetowej, a nie modernizacji
uzbrojenia naszej armii.

251
00:14:25,800 --> 00:14:28,039
-- Tym się różnimy
od poprzedników. Oni tylko

252
00:14:28,080 --> 00:14:31,039
kupowali. My chcemy stawiać
fabryki w Polsce. Po to, żeby

253
00:14:31,080 --> 00:14:34,039
sami produkować samemu produkować
uzbrojenie i żeby móc to

254
00:14:34,080 --> 00:14:36,479
uzbrojenie również naszym
sojusznikom sprzedawać.

255
00:14:36,520 --> 00:14:39,999
-- Z polskich piorunów korzystają
już m.in. Amerykanie oraz Szwedzi.

256
00:14:40,040 --> 00:14:42,999
Na swoich okrętach, co mnie
montować Francuzi, rozwijanie

257
00:14:43,040 --> 00:14:45,279
eksportu to dziś główny cel PGZ.

258
00:14:45,320 --> 00:14:48,239
-- Mam nadzieję, że to będzie
rozwijane wraz ze wzrostem

259
00:14:48,280 --> 00:14:52,279
zdolności produkcyjnych.
W tym roku planujemy 1500 sztuk.

260
00:14:52,320 --> 00:14:54,479
Mam nadzieję, że co
roku będzie więcej.

261
00:14:54,520 --> 00:14:56,999
-- Polscy inżynierowie
pracują już nad piorunem 2.

262
00:14:57,040 --> 00:14:59,479
Ulepszoną, wyrzutnią
nowej generacji.

263
00:14:59,520 --> 00:15:04,519
-- Jakub Korus, 19:30.

264
00:15:04,560 --> 00:15:07,519
-- Zmarł generał Mirosław
Różański, były dowódca generalny

265
00:15:07,560 --> 00:15:12,519
rodzajów sił zbrojnych,
senator. Miał 63 lata.

266
00:15:13,800 --> 00:15:17,759
-- Żołnierz, dowódca,
odważny człowiek. Zaangażowany,

267
00:15:17,800 --> 00:15:22,519
i bezkompromisowy. Generał
Mirosław Różański odszedł dzisiaj,

268
00:15:22,560 --> 00:15:28,759
po długiej, ciężkiej chorobie.
Do końca swych dni współtworzył

269
00:15:29,320 --> 00:15:32,039
siłę Wojska Polskiego
odporność sił zbrojnych i siłę

270
00:15:32,080 --> 00:15:37,039
Rzeczypospolitej.

271
00:15:41,040 --> 00:15:43,999
-- Przerażające nagranie ma
kilka minut. Tyle wystarczyłoby

272
00:15:44,040 --> 00:15:48,239
w brutalny sposób pozbawić życia
36-latka. Ofiara to kibic Hutnika

273
00:15:48,280 --> 00:15:51,279
Kraków i dla bandytów, którzy
na osiedlu w Nowej Hucie bili

274
00:15:51,320 --> 00:15:54,519
i kopali bez litości, tu miał
być wystarczający powód. Dziś

275
00:15:54,560 --> 00:15:57,999
dwie osoby zostały zatrzymane.
To zresztą kolejne takie decyzje

276
00:15:58,040 --> 00:16:01,759
śledczych. Jednak jak dotąd nikomu
nie przedstawiono zarzutów. Szymon

277
00:16:01,800 --> 00:16:06,759
Szulczyński.

278
00:16:07,840 --> 00:16:09,999
-- Brutalność tego nagrania
jest trudna do opisania. Przez

279
00:16:10,040 --> 00:16:14,999
4 minuty, 5 osób katuje
bezbronnego mężczyznę.

280
00:16:15,560 --> 00:16:17,759
Chwilę później w ruch idzie
wszystko: pięści, kopnięcia,

281
00:16:17,800 --> 00:16:19,999
kastet, maczeta. Ofiara prosi,
aby przestali i nie przestają.

282
00:16:20,040 --> 00:16:22,999
Odchodzą dopiero, gdy 36-letni
Jakub C. traci przytomność.

283
00:16:23,040 --> 00:16:26,039
Wszystko dzieje się na osiedlu
Willowym w Krakowie.

284
00:16:26,080 --> 00:16:29,239
-- Jestem wstrząśnięta.
To jest w ogóle straszne,

285
00:16:29,280 --> 00:16:32,479
jak można zabić drugiego człowieka
dlatego, że należy do innego

286
00:16:32,520 --> 00:16:37,479
klubu.

287
00:16:37,520 --> 00:16:39,679
-- Ofiara napaści: Jakub C.,
pseudonim Jankes, był liderem

288
00:16:39,720 --> 00:16:41,959
kibiców Hutnika Kraków.
Sprawcy na nagraniu przedstawiają

289
00:16:42,000 --> 00:16:44,759
się jako młoda ferajna,
czyli kibole Wisły Kraków.

290
00:16:44,800 --> 00:16:48,519
Jakub C. zmarł w karetce.
Dziś policja zatrzymała dwie

291
00:16:48,560 --> 00:16:51,999
osoby podejrzewane
o udział w napaści.

292
00:16:52,040 --> 00:16:55,759
Śledczy nadal próbują ustalić
tożsamość pozostałych osób.

293
00:16:55,800 --> 00:16:58,719
Apelują do świadków i publikują
wizerunek mężczyzny, który

294
00:16:58,760 --> 00:17:01,239
najprawdopodobniej
uczestniczył w ataku.

295
00:17:01,280 --> 00:17:04,479
-- Wydawało się, że jest to już
na tyle wszystko poukładane. Też

296
00:17:04,520 --> 00:17:07,999
pod kątem grożących kar,
że do takich incydentów dochodzić

297
00:17:08,040 --> 00:17:11,039
nie będzie. No niestety,
dalej sytuacja nie jest do końca

298
00:17:11,080 --> 00:17:15,999
opanowana.

299
00:17:16,040 --> 00:17:18,239
-- Z tego, co ja wiem, podobnie
jak Jankes, miał brać udział

300
00:17:18,280 --> 00:17:20,519
kilka dni wcześniej w jakimś ataku
na kiboli na pseudokibiców Wisły

301
00:17:20,560 --> 00:17:22,719
Kraków. Stąd też być może w ramach
rozliczeń doszło do takiego

302
00:17:22,760 --> 00:17:27,759
rewanżu.

303
00:17:28,080 --> 00:17:30,239
-- Wisła Kraków odcina się
od sprawców napaści. Potępia

304
00:17:30,280 --> 00:17:32,519
każde agresywne zachowanie
i zaznacza, że przemoc to żadna

305
00:17:32,560 --> 00:17:34,759
forma sportu i kibicowania,
i nie ma na nią miejsca w klubie.

306
00:17:34,800 --> 00:17:37,279
-- Brutalny, bezwzględny
gangsterski napad. To jest pewnego

307
00:17:37,320 --> 00:17:40,239
rodzaju odsłona bardzo brutalnej
wojny, no i trzeba zrobić

308
00:17:40,280 --> 00:17:43,759
wszystko, żeby nie dopuścić
do eskalacji, bo zwykle tak

309
00:17:43,800 --> 00:17:46,479
było po czymś takim,
że następowała taka krwawa właśnie

310
00:17:46,520 --> 00:17:51,519
wojna.

311
00:17:52,040 --> 00:17:54,279
-- Eksperci mówią o możliwej
zmianie pokoleniowej w środowisku

312
00:17:54,320 --> 00:17:56,479
pseudokibiców Wisły Kraków.
Poprzednia grupa Wisła Sharks

313
00:17:56,520 --> 00:17:58,759
została rozbita przez policję i to
właśnie w jej miejsce chcą wejść

314
00:17:58,800 --> 00:18:03,479
młodsi.

315
00:18:03,520 --> 00:18:05,759
-- Ta młoda ferajna pokazuje,
że stara patologia po prostu

316
00:18:05,800 --> 00:18:07,999
wchodzi na młodszy poziom
egzystencjalny. Po prostu

317
00:18:08,040 --> 00:18:11,759
tradycja.

318
00:18:11,800 --> 00:18:14,039
Po prostu patologiczna tradycja
grup przestępczych, które w ten

319
00:18:14,080 --> 00:18:16,159
sposób pokoleniowo
się uzupełniają.

320
00:18:16,200 --> 00:18:17,399
-- A wszystko dla barw klubowych.

321
00:18:17,440 --> 00:18:19,639
-- To jest naprawdę niepoważne,
że człowiek drugiemu człowiekowi

322
00:18:19,680 --> 00:18:21,919
może coś takiego zrobić,
za tylko koszulkę.

323
00:18:21,960 --> 00:18:24,519
-- Zamiast stadionu, ulica.
Zamiast rywalizacji przemoc.

324
00:18:24,560 --> 00:18:26,479
Zamiast kibica. Znicze.

325
00:18:26,520 --> 00:18:31,519
Szymon Szulczy
-- ński, 19:30.

326
00:18:31,560 --> 00:18:34,239
26-letni Hubert B., który
śmiertelnie potrącił młode

327
00:18:34,280 --> 00:18:37,239
małżeństwo w Krakowie, został
aresztowany na 3 miesiące.

328
00:18:37,280 --> 00:18:40,479
Prokuratura zarzuca mu umyślne
naruszenie zasad ruchu drogowego

329
00:18:40,520 --> 00:18:43,239
i spowodowanie wypadku
ze skutkiem śmiertelnym.

330
00:18:43,280 --> 00:18:47,759
26-latek nie przyznał się do winy.
Twierdzi, że chciał wyprowadzić

331
00:18:47,800 --> 00:18:52,239
auto z poślizgu, ale mu się to nie
udało. Do tragicznego wypadku

332
00:18:52,280 --> 00:18:54,999
doszło w sobotę wczesnym
wieczorem. Hubert B. wjechał

333
00:18:55,040 --> 00:18:57,759
na chodnik, gdzie uderzył
w małżeństwo prowadzące wózek

334
00:18:57,800 --> 00:19:00,519
z 8-miesięcznym dzieckiem.
Rodzice zmarli w szpitalu.

335
00:19:00,560 --> 00:19:05,519
Niemowlę walczy
o powrót do zdrowia.

336
00:19:11,040 --> 00:19:13,999
To pierwsza taka statystyka
od lat, i choć w Polsce wciąż

337
00:19:14,040 --> 00:19:17,519
rodzi się rekordowo mało dzieci,
to być może właśnie teraz coś się

338
00:19:17,560 --> 00:19:20,279
zmienia. Dane Głównego Urzędu
Statystycznego pokazują,

339
00:19:20,320 --> 00:19:23,279
że udało się zatrzymać spadek
liczby urodzeń. To nie jest

340
00:19:23,320 --> 00:19:26,999
prosta odpowiedź na kryzys
demograficzny, ale warto zapytać,

341
00:19:27,040 --> 00:19:30,039
co się zmieniło i czy może się
to zmienić. Na trwałe. Michał

342
00:19:30,080 --> 00:19:34,479
Niewodowski.

343
00:19:34,520 --> 00:19:36,759
-- Potrójne szczęście,
tylko i wyłącznie.

344
00:19:36,800 --> 00:19:38,999
-- W rodzinie pani Anny wszyscy
mają po troje dzieci. Jej udało

345
00:19:39,040 --> 00:19:41,719
się za jednym razem. Hania,
Mikołaj i Maja przytulają się

346
00:19:41,760 --> 00:19:46,719
dziś do mamy.

347
00:19:47,080 --> 00:19:49,239
-- Byliśmy przygotowani na jedno
dziecko. Jak się okazało,

348
00:19:49,280 --> 00:19:51,519
że jest trójka, no to nadszedł
czas przygotowań i po prostu

349
00:19:51,560 --> 00:19:54,519
reorganizacji i życia, i domu,
żeby przygotować się na przyjście

350
00:19:54,560 --> 00:19:59,519
właśnie trójki.

351
00:19:59,800 --> 00:20:02,039
-- Na tę młodą damę w domu czeka
już dwójka rodzeństwa. Mała

352
00:20:02,080 --> 00:20:04,239
Małgosia ma 3 dni, a jej
imię nie jest przypadkowe.

353
00:20:04,280 --> 00:20:06,519
-- Ja nazywam się Antonina,
mówią na mnie Tosia. Moja córka

354
00:20:06,560 --> 00:20:08,719
najstarsza jest Zofia, mówimy
na nią Zosia. A teraz mam

355
00:20:08,760 --> 00:20:12,759
Małgorzatę i będziemy na nią
mówić Gosia. Tak więc Tosia,

356
00:20:12,800 --> 00:20:17,519
Zosia, Gosia, można zawołać Osia
i wszystkie możemy przylecieć.

357
00:20:17,560 --> 00:20:20,759
-- W warszawskim Szpitalu Świętej
Rodziny codziennie przychodzi

358
00:20:20,800 --> 00:20:23,759
na świat 10 dzieci. Tutejsza
szkoła rodzenia pęka w szwach.

359
00:20:23,800 --> 00:20:25,999
Trzeba było wprowadzić
listę rezerwową.

360
00:20:26,040 --> 00:20:30,279
-- Te miejsca bardzo szybko się
wypełniają. Rzeczywiście by się

361
00:20:30,320 --> 00:20:34,039
zgadzały z danymi GUS-u i z tym
trendem, że być może idziemy

362
00:20:34,080 --> 00:20:37,479
w dobrą stronę.

363
00:20:37,520 --> 00:20:39,719
-- Wiadomości są dobre,
ale jeszcze za wcześnie,

364
00:20:39,760 --> 00:20:41,999
żeby ogłaszać demograficzny baby
boom. W ubiegłym roku urodziło

365
00:20:42,040 --> 00:20:46,239
się 238 tysięcy dzieci, najmniej
od II wojny światowej. Ale

366
00:20:46,280 --> 00:20:49,759
po latach rekordowych spadków
trend wyhamowuje. Liczba urodzeń

367
00:20:49,800 --> 00:20:52,759
w pierwszym półroczu ubiegłego
i obecnego roku są niemal

368
00:20:52,800 --> 00:20:55,559
identyczne.

369
00:20:55,600 --> 00:20:58,519
-- Widać, że spadki nie mają
już tego impetu, że one się

370
00:20:58,560 --> 00:21:01,479
zatrzymały. I to jest dobra
optymistyczna wiadomość.

371
00:21:01,520 --> 00:21:04,759
-- A to może być sygnał, że ponad
400 miliardów złotych wydanych

372
00:21:04,800 --> 00:21:08,999
na 500, a później 800 plus,
to nie były pieniądze wyrzucone

373
00:21:09,040 --> 00:21:11,999
w błoto. Można też mówić
o sukcesie rządowego programu in

374
00:21:12,040 --> 00:21:15,999
vitro. Dzięki niemu urodziło się
już niemal 16 tysięcy dzieci.

375
00:21:16,040 --> 00:21:18,999
-- Ja go biorę na ręce i mi się
wydaje, że dalej, że to jest

376
00:21:19,040 --> 00:21:21,999
niemożliwe. Bo myśmy tak długo
czekali. Ja już myślałam,

377
00:21:22,040 --> 00:21:24,239
ja powiedziałam,
że już chyba nie.

378
00:21:24,280 --> 00:21:27,519
-- Jednak na decyzję o posiadaniu
dzieci nie wpłynął jeden magiczny

379
00:21:27,560 --> 00:21:30,239
czynnik. To wypadkowa wielu
zdarzeń. Spadły inflacja

380
00:21:30,280 --> 00:21:33,479
i bezrobocie, ustabilizowały się
lęki społeczne po pandemii. Ceny

381
00:21:33,520 --> 00:21:35,759
na rynku nieruchomości
też wyhamowały.

382
00:21:35,800 --> 00:21:39,239
-- Być może to jest właśnie taki
moment, kiedy te czynniki się tak

383
00:21:39,280 --> 00:21:42,999
powiązały, że nam zatrzymały ten
trend negatywny. I być może

384
00:21:43,040 --> 00:21:46,239
dotarliśmy do takiego punktu
właśnie przełomowego, że zobaczymy

385
00:21:46,280 --> 00:21:48,519
teraz trend w drugą stronę.

386
00:21:48,560 --> 00:21:51,519
-- A to Polsce bardzo by się
przydało, bo od ponad 30 lat

387
00:21:51,560 --> 00:21:54,759
nie rodzi nas się wystarczająco
dużo, by zastąpić poprzednie

388
00:21:54,800 --> 00:21:59,759
pokolenia. Michał
Niewodowski, 19:30.

389
00:22:02,040 --> 00:22:04,279
-- To teraz o dzieciach, ale tych
starszych. Ze smartfonem w ręku,

390
00:22:04,320 --> 00:22:06,519
wzrokiem wlepionym w ekran
i myślami: nie wiadomo gdzie,

391
00:22:06,560 --> 00:22:08,719
ale na pewno daleko poza miejscem,
w którym właśnie się znajdują.

392
00:22:08,760 --> 00:22:10,999
Dzieci z telefonami,
na przejściach dla pieszych,

393
00:22:11,040 --> 00:22:14,519
na czerwonym świetle czy na torach
kolejowych. Wyrwać z letargu może

394
00:22:14,560 --> 00:22:17,759
jedynie głośny klakson czy krzyk
przerażonych przechodniów. I to

395
00:22:17,800 --> 00:22:21,279
i tak jeden z najlepszych
możliwych finałów. Tomasz Milden.

396
00:22:21,320 --> 00:22:24,999
-- Na tym skrzyżowaniu w Radomsku
od tragedii było dosłownie o krok.

397
00:22:25,040 --> 00:22:29,239
Wpatrzona w telefon dziewczyna,
dopiero po fakcie zorientowała

398
00:22:29,280 --> 00:22:32,239
się, że jest na przejściu
dla pieszych. W tym przypadku

399
00:22:32,280 --> 00:22:35,279
też mieliśmy tutaj sygnalizację
świetlną. Czerwone światło,

400
00:22:35,320 --> 00:22:38,239
które nadaje, mówi nam: stop,
nie wchodzimy na przejście

401
00:22:38,280 --> 00:22:41,519
dla pieszych. Ale mimo tego osoba
i tak jest zapatrzona w ten

402
00:22:41,560 --> 00:22:44,479
telefon komórkowy. Kierujący
samochodem zachował szczególną

403
00:22:44,520 --> 00:22:47,239
ostrożność i mimo zielonego
światła zahamował. Takie

404
00:22:47,280 --> 00:22:50,239
niebezpieczne zachowania pieszych
to niestety codzienność.

405
00:22:50,280 --> 00:22:53,519
-- Częste. Bardzo dużo ludzi
korzysta. Widzimy to na co dzień.

406
00:22:53,560 --> 00:22:57,039
-- Zdaniem instruktora nauki jazdy
piesi w smartfonowym transie to

407
00:22:57,080 --> 00:23:00,279
niestety problem powszechny,
mimo że od 5 lat takie zachowanie

408
00:23:00,320 --> 00:23:05,239
jest zabronione.

409
00:23:05,280 --> 00:23:07,479
-- Nie może on używać żadnych
sprzętów elektronicznych,

410
00:23:07,520 --> 00:23:09,759
w tym właśnie szczególnie
telefonu, który może rozproszyć

411
00:23:09,800 --> 00:23:13,279
właśnie pieszego.

412
00:23:13,320 --> 00:23:15,479
-- Przepisy ruchu drogowego
znowelizowano po to, żeby piesi

413
00:23:15,520 --> 00:23:17,759
nie używali telefonów w sposób,
który prowadzi do ograniczenia

414
00:23:17,800 --> 00:23:19,999
możliwości obserwacji sytuacji
na jezdni. To, jak bardzo

415
00:23:20,040 --> 00:23:22,279
wpatrywanie się w telefon
ogranicza naszą obserwację,

416
00:23:22,320 --> 00:23:25,479
widać na przykładzie przejścia
dla pieszych pokazanego z dwóch

417
00:23:25,520 --> 00:23:28,999
perspektyw. Po lewej ze smartfonem
na pierwszym planie, po prawej,

418
00:23:29,040 --> 00:23:31,519
gdy nie patrzymy w telefon,
tylko przed siebie.

419
00:23:31,560 --> 00:23:34,239
-- Te pierwsze tygodnie są
dla nas bardzo istotne.

420
00:23:34,280 --> 00:23:37,759
-- Dlatego tuż przed rozpoczęciem
roku szkolnego policjanci apelują.

421
00:23:37,800 --> 00:23:40,759
-- I rozmawiajmy z tą naszą
młodzieżą o tym, że ten telefon

422
00:23:40,800 --> 00:23:43,519
faktycznie, dobrze, dzisiaj
jest częścią każdego z nas,

423
00:23:43,560 --> 00:23:46,519
ale takie miejsca jak przejście
dla pieszych, no nie jest

424
00:23:46,560 --> 00:23:48,719
miejscem, aby czytać wiadomości.

425
00:23:48,760 --> 00:23:52,239
-- Takie wykroczenie może skończyć
się karą w wysokości 300 zł. Od

426
00:23:52,280 --> 00:23:55,759
początku roku mandat za smartfon
w dłoni dostało ponad 1000 osób,

427
00:23:55,800 --> 00:23:58,759
ale wiadomo, że to tylko ułamek
niebezpiecznych zachowań

428
00:23:58,800 --> 00:24:01,999
na polskich drogach. W okolicach
szkół coraz częściej pojawiają

429
00:24:02,040 --> 00:24:04,759
się napisy ostrzegające przed
przechodzeniem po pasach

430
00:24:04,800 --> 00:24:08,039
z telefonem. Zdaniem specjalistów
sytuacja z Radomska powinna

431
00:24:08,080 --> 00:24:11,519
przypomnieć, jak bardzo smartfon
w dłoni ogranicza naszą percepcję.

432
00:24:11,560 --> 00:24:15,239
-- Żeby ten film, który skończył
się na szczęście dobrze,

433
00:24:15,280 --> 00:24:18,759
był pewną formą przestrogi dla nas
wszystkich, że to w jakim świecie

434
00:24:18,800 --> 00:24:22,039
funkcjonujemy i czym się otaczamy,
jeżeli chodzi o urządzenia,

435
00:24:22,080 --> 00:24:25,479
potrafi to w znacznym stopniu
wpłynąć na nasze funkcjonowanie.

436
00:24:25,520 --> 00:24:29,039
-- Dobry nawyk mówienia smartfonom
"stop" przed wejściem na pasy może

437
00:24:29,080 --> 00:24:34,039
uratować życie.
Tomasz Milden, 19:30.

438
00:24:35,560 --> 00:24:38,519
-- Teraz opowiemy państwu
o wyjątkowej aplikacji, która

439
00:24:38,560 --> 00:24:41,239
wykorzystując sztuczną
inteligencję opisuje świat tym,

440
00:24:41,280 --> 00:24:44,719
którzy sami nie mogą go zobaczyć.
Niewidomy 20-latek stworzył to

441
00:24:44,760 --> 00:24:48,719
narzędzie dla siostry, która
także nie widzi i dzięki temu

442
00:24:48,760 --> 00:24:51,519
np. wyprawa do Kenii miała
wyjątkowy charakter, a sama

443
00:24:51,560 --> 00:24:56,759
aplikacja działa w 20 językach
i w wielu krajach. Sandra Meunier.

444
00:24:56,800 --> 00:24:59,759
-- Najpierw przestał widzieć
tablicę w szkole, potem wzrok

445
00:24:59,800 --> 00:25:04,039
znikał kawałek po kawałku,
aż Mark usłyszał, że któregoś

446
00:25:04,080 --> 00:25:07,279
dnia nie zobaczy nic. Miał
kilkanaście lat i chorobę nerwu

447
00:25:07,320 --> 00:25:09,759
wzrokowego, na którą
nie ma lekarstwa.

448
00:25:09,800 --> 00:25:13,719
-- Wiedziałem, że stracę wzrok.
Nie wiedziałem tylko kiedy.

449
00:25:13,760 --> 00:25:17,039
W pierwszej klasie szkoły średniej
przestałem widzieć całkowicie.

450
00:25:17,080 --> 00:25:19,999
-- Marzenie o inżynierii nie
porzucił. Nauczył się kodować.

451
00:25:20,040 --> 00:25:24,519
Tak powstała aplikacja ScribeMe,
która dziś nie tylko czyta

452
00:25:24,560 --> 00:25:27,999
dokumenty, ale też opisuje świat
wokół przez kamerę telefonu

453
00:25:28,040 --> 00:25:32,999
i inteligentne okulary.

454
00:25:33,760 --> 00:25:35,999
-- Pytam o wszystko, co znajduje
się wokół mnie, kiedy idę ulicą

455
00:25:36,040 --> 00:25:38,279
albo czegoś szukam w domu.
Sztuczna inteligencja odpowiada

456
00:25:38,320 --> 00:25:42,239
mi na bieżąco.

457
00:25:42,280 --> 00:25:44,519
-- Ale najważniejszy obraz
aplikacja stworzyła nie dla niego,

458
00:25:44,560 --> 00:25:46,759
tylko dla jego młodszej siostry
Karen. Na safari w Kenii po raz

459
00:25:46,800 --> 00:25:48,999
pierwszy zobaczyła
zwierzęta przez słowa.

460
00:25:49,040 --> 00:25:51,239
-- Zaczęła opisywać mi każde
zwierzę, jego kolor, wygląd,

461
00:25:51,280 --> 00:25:54,479
co robi, gdzie się znajduje.
Nigdy nie wyobrażałam sobie,

462
00:25:54,520 --> 00:25:58,479
że powiem mamie i tacie, że czuję,
jakbym widziała, i zawsze

463
00:25:58,520 --> 00:26:01,759
myślałam, że to niemożliwe.
-- Jaka jest pogoda za oknem?

464
00:26:01,800 --> 00:26:04,479
-- Za oknem widać niebo
pokryte chmurami.

465
00:26:04,520 --> 00:26:08,519
-- Aplikacja ma dziś tysiące
użytkowników w 140 krajach,

466
00:26:08,560 --> 00:26:14,799
w tym w Polsce. Ale w tej rodzinie
sukces mierzy się inaczej.

467
00:26:17,800 --> 00:26:19,999
-- Gdyby ktoś 4 lata temu
powiedział mi, że mój syn i córka

468
00:26:20,040 --> 00:26:22,239
będą dziś w tym miejscu,
nie uwierzyłbym.

469
00:26:22,280 --> 00:26:23,479
-- Lepiej odkryć ręką, nie czołem.

470
00:26:23,520 --> 00:26:26,239
-- To, co dla Marka i Karen jest
codziennością, w toruńskim

471
00:26:26,280 --> 00:26:28,719
niewidzialnym domu można
przez chwilę doświadczyć.

472
00:26:28,760 --> 00:26:32,519
W ciemności przewodnikami są ci,
którzy znają ją najlepiej.

473
00:26:32,560 --> 00:26:38,239
-- Reakcje są najróżniejsze.
Od uczucia spokoju po kompletną

474
00:26:38,280 --> 00:26:42,279
dezorientację, czasami krótki
atak paniki. No bo jednak na co

475
00:26:42,320 --> 00:26:46,519
dzień nasi goście
mogą rzucić okiem.

476
00:26:46,560 --> 00:26:49,759
-- Podobnie w warszawskim
Different. Tu niewidomi gospodarze

477
00:26:49,800 --> 00:26:53,039
prowadzą gości przez kolację
w ciemności i pokazują, że świat

478
00:26:53,080 --> 00:26:55,479
można poznawać na wiele sposobów.

479
00:26:55,520 --> 00:26:59,479
-- Tutaj osoby widzące doskonale
stają się zupełnie bez nas,

480
00:26:59,520 --> 00:27:04,519
bezradne.

481
00:27:05,040 --> 00:27:07,279
Przed tobą widać szczyt schodów
i fragment korytarza z drewnianą

482
00:27:07,320 --> 00:27:09,999
ścianą.

483
00:27:10,040 --> 00:27:12,279
-- Widzący po chwili wracają
do światła. Mark i Karen nie,

484
00:27:12,320 --> 00:27:14,519
ale dziś świat ma dla nich więcej
szczegółów. Więcej samodzielności,

485
00:27:14,560 --> 00:27:16,759
więcej miejsca na życie.
I może właśnie na tym polega

486
00:27:16,800 --> 00:27:20,759
największa zmiana: nie widzą
więcej, wiedzą więcej o tym,

487
00:27:20,800 --> 00:27:25,759
co jest wokół nich.
Sandra Meunier, 19:30.

488
00:27:26,280 --> 00:27:30,519
-- Ja już bardzo państwu dziękuję.
Podsumowanie dnia o 22:30,

489
00:27:30,560 --> 00:27:34,519
a już za chwilę pytanie dnia.
Gościem Aleksandry Pawlickiej

490
00:27:34,560 --> 00:27:37,759
będzie europoseł KO Michał
Wawrykiewicz. Spokojnego wieczoru

491
00:27:37,800 --> 00:27:39,439
i do zobaczenia.

492
00:27:39,480 --> 00:27:53,639

493
00:28:05,280 --> 00:28:08,239
-- Dobry wieczór, Aleksandra
Pawlicka zapraszam na "Pytanie

494
00:28:08,280 --> 00:28:10,999
Dnia", a naszym gościem jest
dziś Michał Wawrykiewicz,

495
00:28:11,040 --> 00:28:13,479
europoseł KO.
Dobry wieczór.

496
00:28:13,520 --> 00:28:18,959
-- Dobry wieczór, pani redaktor,
dobry wieczór państwu.

497
00:28:19,000 --> 00:28:23,719
-- Panie pośle, od wczoraj
słyszymy do gry wraca Przemysław

498
00:28:23,760 --> 00:28:26,999
Kral i jest składa wyjaśnienia
w prokuraturze. Jakie są szanse

499
00:28:27,040 --> 00:28:30,999
na to, że zostanie świadkiem
koronnym i co to by oznaczało?

500
00:28:31,040 --> 00:28:37,519
-- Wydaje mi się, że jest bardzo
poważna szansa z punktu widzenia

501
00:28:38,320 --> 00:28:41,279
prawnego, formalnego,
proceduralnego, że pan Kral będzie

502
00:28:41,320 --> 00:28:45,519
tym małym świadkiem koronnym.
I wszelkie "wydaje się, że"

503
00:28:45,560 --> 00:28:50,759
przesłanki są spełnione.
No i ta wiedza, którą prokuratura

504
00:28:50,800 --> 00:28:56,239
pozyska od niego, na temat
tych powiązań, tego całego

505
00:29:01,560 --> 00:29:03,799
archipelagu zła, tej siatki
biznesowo-polityczno-wręcz

506
00:29:03,840 --> 00:29:08,759
gangsterskiej, no to będzie bardzo
ciekawe i dla opinii publicznej,

507
00:29:11,520 --> 00:29:13,759
ale też, no, do osądzenia tych
spraw i osób odpowiedzialnych

508
00:29:13,800 --> 00:29:14,999
od strony prawnokarnej.

509
00:29:15,040 --> 00:29:17,279
-- Pan mówi szeroko, prawica.
A czy jest ktoś, kto specjalnie

510
00:29:17,320 --> 00:29:20,759
musi się obawiać? Bo pojawiają się
różne nazwiska, m.in. nazwisko

511
00:29:20,800 --> 00:29:24,759
prezydenta Karola Nawrockiego,
który uczestniczył w kampanii

512
00:29:24,800 --> 00:29:27,759
wyborczej w imprezie, którą
Zondacrypto finansowało,

513
00:29:27,800 --> 00:29:32,759
w SIPAK-u.

514
00:29:33,560 --> 00:29:35,759
-- No, jak spojrzymy na to,
jak to wszystko łączy się ze sobą,

515
00:29:35,800 --> 00:29:37,999
przecież przelewy do fundacji
Wiplera, Wipler jeżdżący

516
00:29:38,040 --> 00:29:40,959
do Monako, zabawiający się tam,
a zaraz po tym broniący

517
00:29:41,000 --> 00:29:45,999
przed ustawą

518
00:29:47,040 --> 00:29:52,239
wprowadzałaby regulacje rynku
kryptowalut. Przelewy do Ziobry,

519
00:29:52,280 --> 00:29:55,719
SIPAK wspomniany przez panią
redaktor, podczas którego

520
00:29:55,760 --> 00:29:59,919
Nawrocki występuje tuż przed
końcem kampanii wyborczej. To