1
00:00:23,920 --> 00:00:27,879
-- Lista płac były agent CBA miał
zarobić blisko 600 000 zł u szefa

2
00:00:27,920 --> 00:00:32,399
Zondacrypto, Przemysława Krala.
Odkręcanie obniżek: co czeka

3
00:00:32,440 --> 00:00:36,919
kierowców po zakończeniu programu
CPN? Historia i symbol,

4
00:00:36,960 --> 00:00:39,679
brama numer 2 ponownie otwarta
w 46. rocznicę narodzin

5
00:00:39,720 --> 00:00:46,399
Solidarności. W wyjątkowym wydaniu
19:30 będziemy także w Gdańsku.

6
00:01:01,200 --> 00:01:05,399
Joanna Dunikowska-Paź, dobry
wieczór. Zapraszam na 19:30.

7
00:01:05,440 --> 00:01:08,439
Komu i za co płacił Przemysław
Kral? To może nie jest nowe

8
00:01:08,480 --> 00:01:11,919
pytanie, ale odpowiedzi już tak.
Jak piszą dziennikarze Onetu,

9
00:01:11,960 --> 00:01:15,199
czołowy agent CBA z czasów PiS-u
zarobił w ten sposób niemal

10
00:01:15,240 --> 00:01:19,679
600 000 zł. I to właśnie dzięki
współpracy z Arturem Chodzińskim

11
00:01:19,720 --> 00:01:22,639
Przemysław Kral miał poznać
co najmniej kilku prawicowych

12
00:01:22,680 --> 00:01:26,399
polityków. O wydłużającej się
liście płac: Jakub Korus.

13
00:01:26,440 --> 00:01:29,439
-- Na pytanie o swoje związki
z upadłą giełdą Zondacrypto

14
00:01:29,480 --> 00:01:32,879
politycy prawicy odpowiadają coraz
mniej chętnie. Tak jak tutaj. Taki

15
00:01:32,920 --> 00:01:35,919
odpowiedziałem panu. A pytania
się mnożą, jak ustalił Onet,

16
00:01:35,960 --> 00:01:41,639
pracujący dla Przemysława Krala,
były agent CBA Artur Chodziński,

17
00:01:41,680 --> 00:01:44,159
miał kontakt nie tylko
ze Zbigniewem Ziobrą czy

18
00:01:44,200 --> 00:01:48,679
Przemysławem Wiplerem.

19
00:01:48,720 --> 00:01:50,919
Próbował też dotrzeć
do Przemysława Czarnka.

20
00:01:50,960 --> 00:01:52,199
-- To jest afera Donalda Tuska.

21
00:01:52,240 --> 00:01:54,399
-- Dlaczego nie ostrzegł
wszystkich tych, którzy byli wtedy

22
00:01:54,440 --> 00:01:55,879
w kontakcie z panem Kralem?

23
00:01:55,920 --> 00:01:59,399
-- Chodzińskiemu, który za swoją
pracę wystawił faktury na 600 000

24
00:01:59,440 --> 00:02:01,399
zł. No ale to nie znaczy, że.

25
00:02:01,440 --> 00:02:03,679
-- Do wiceprezesa PiS
nie udało się dotrzeć.

26
00:02:03,720 --> 00:02:08,639
-- Dzień dobry.

27
00:02:08,960 --> 00:02:11,159
-- Do Michała Moskala, bliskiego
współpracownika Jarosława

28
00:02:11,200 --> 00:02:13,399
Kaczyńskiego, już tak.
Spotkali się na Ibizie.

29
00:02:13,440 --> 00:02:15,639
-- Chciałbym w sierpniu 2025
roku dysponować informacjami,

30
00:02:15,680 --> 00:02:17,959
które by mi powiedziały,
że z tym człowiekiem nie warto

31
00:02:18,000 --> 00:02:22,919
się spotykać.

32
00:02:22,960 --> 00:02:25,159
-- Tyle że takie informacje już
były. Pierwszy prezes giełdy

33
00:02:25,200 --> 00:02:27,399
zaginął w nieznanych
okolicznościach, w jej założeniu

34
00:02:27,440 --> 00:02:29,679
miała brać udział mafia, a przed
samą giełdą ostrzegała komisja

35
00:02:29,720 --> 00:02:31,919
nadzoru finansowego.
Posłowi to nie przeszkadzało.

36
00:02:31,960 --> 00:02:33,679
-- Na rynku kryptoaktywów.

37
00:02:33,720 --> 00:02:36,399
-- W miesiąc po spotkaniu
na Ibizie złożył poprawki,

38
00:02:36,440 --> 00:02:38,399
łagodzące ustawę o rynku krypto.

39
00:02:38,440 --> 00:02:41,879
-- Powiązania są jasne. U pana P,
u pana Moskala, i innych polityków

40
00:02:41,920 --> 00:02:44,679
prawicy, którzy dostawali
pieniądze od Zondacrypto

41
00:02:44,720 --> 00:02:47,919
lub jeszcze inne przysporzenia
majątkowe, o których pewnie się

42
00:02:47,960 --> 00:02:52,879
niedługo dowiemy.

43
00:02:53,240 --> 00:02:55,399
-- W tej trudnej dla siebie
sytuacji prawica próbuje uciekać

44
00:02:55,440 --> 00:02:57,679
do przodu. Pod prokuraturą
okręgową poseł Mariusz Gosek

45
00:02:57,720 --> 00:02:59,959
przekonywał, że firmy, które
zaufały Zondzie, są stroną

46
00:03:00,000 --> 00:03:02,199
poszkodowaną, a Mateusz Morawiecki
postuluje komisję śledczą.

47
00:03:02,240 --> 00:03:05,679
-- Chcemy w ten sposób powiedzieć:
sprawdzam. To jest swojego rodzaju

48
00:03:05,720 --> 00:03:08,679
test dla liderów Konfederacji
i wszystkich innych partii.

49
00:03:08,720 --> 00:03:12,159
-- Sęk w tym, że jako premier nie
zrobił niczego, aby uregulować ten

50
00:03:12,200 --> 00:03:15,159
rynek, a w Sejmie głosował
przeciwko zaostrzeniu przepisów.

51
00:03:15,200 --> 00:03:18,399
Zdaniem rządzących komisja nie
jest potrzebna, ze sprawą poradzi

52
00:03:18,440 --> 00:03:23,439
sobie prokuratura.

53
00:03:23,920 --> 00:03:26,199
-- Mówię spokojnie do polityków
PiS-u: pewnie się nie obawiajcie

54
00:03:26,240 --> 00:03:28,399
się, pewnie jeszcze będziecie
mieli okazję podzielić się swoją

55
00:03:28,440 --> 00:03:30,679
wiedzą, a macie dużo
wiedzy w tej sprawie.

56
00:03:30,720 --> 00:03:32,959
-- Według mediów w PiS istnieje
lista powiązanych z Zondą osób,

57
00:03:33,000 --> 00:03:35,679
które mogą zostać zatrzymane
lub wezwane do prokuratury.

58
00:03:35,720 --> 00:03:38,399
Zdaniem pełnomocnika
-- Krala, politycy prawicy bardzo

59
00:03:38,440 --> 00:03:40,679
chętnie lokowali
pieniądze w krypto.

60
00:03:40,720 --> 00:03:43,679
-- Duża część tych pieniędzy,
która była wyprowadzana Polakom,

61
00:03:43,720 --> 00:03:46,399
tym okresie grabieży pisowskiej,
była lokowana właśnie

62
00:03:46,440 --> 00:03:51,159
w kryptowalutach.

63
00:03:51,200 --> 00:03:53,399
-- Od związków z Zondą
odżegnuje się prezydent.

64
00:03:53,440 --> 00:03:55,679
-- Nie znamy się, nigdy
się nie widzieliśmy.

65
00:03:55,720 --> 00:03:57,919
-- Ale jego minister, szef Biura
Bezpieczeństwa Narodowego,

66
00:03:57,960 --> 00:04:00,199
Bartosz Grodecki, był członkiem
założonej przez Artura

67
00:04:00,240 --> 00:04:01,399
Chodzińskiego fundacji Frontline.

68
00:04:01,440 --> 00:04:04,159
-- To zanurzenie peryskopowe
chłopaków od Nawrockiego też

69
00:04:04,200 --> 00:04:07,439
o czymś świadczy, bo jakoś tak
panowie ministrowie spektakularnie

70
00:04:07,480 --> 00:04:09,639
się już nie udzielają
na Twitterku.

71
00:04:09,680 --> 00:04:12,679
-- Na pierwszym posiedzeniu Sejmu
po wakacjach koalicja znowu

72
00:04:12,720 --> 00:04:16,159
spróbuje obalić prezydenckie weto
do ustawy o rynku kryptoaktywów.

73
00:04:16,200 --> 00:04:19,199
-- Mam nadzieję, że w końcu
posłowie zdadzą sobie sprawę,

74
00:04:19,240 --> 00:04:21,399
że muszą stanąć
po stronie Polaków.

75
00:04:21,440 --> 00:04:24,679
-- W aferze Zondacrypto może być
poszkodowanych nawet 30 000 osób.

76
00:04:24,720 --> 00:04:29,639
Jakub Korus, 19:30.

77
00:04:29,680 --> 00:04:31,879
-- Dwa pożary w zaledwie 2 dni
i pytanie, czy stały za nimi

78
00:04:31,920 --> 00:04:34,159
obce służby. Zaledwie dzień
po pożarze magazynu w Lublinie

79
00:04:34,200 --> 00:04:36,439
ogień pojawił się na terenie
zakładu produkującego drony

80
00:04:36,480 --> 00:04:39,159
w Skarżysku-Kamiennej. Prokuratura
wszczęła śledztwo w sprawie brania

81
00:04:39,200 --> 00:04:42,159
udziału w działalności obcego
wywiadu i dopuszczenia się

82
00:04:42,200 --> 00:04:44,919
przestępstwa o charakterze
terrorystycznym. Od rana

83
00:04:44,960 --> 00:04:48,159
na miejscu funkcjonariusze ABW
zabezpieczali ślady. Piotr Opoka.

84
00:04:48,200 --> 00:04:51,679
-- Ulica, przy której znajduje się
zakład produkcyjny WB Electronics,

85
00:04:51,720 --> 00:04:54,639
zablokowana i tak pewnie będzie
jeszcze przez wiele godzin,

86
00:04:54,680 --> 00:04:57,679
bo choć udało się ugasić pożar
bardzo szybko, to wyjaśnianie

87
00:04:57,720 --> 00:05:01,199
okoliczności tego zdarzenia będzie
trwało wiele następnych godzin.

88
00:05:01,240 --> 00:05:04,199
Tym bardziej, że te okoliczności
budzą wiele kontrowersji.

89
00:05:04,240 --> 00:05:07,439
-- Wszystko zaczęło się około
północy, otrzymaliśmy informacje

90
00:05:07,480 --> 00:05:10,439
od pracownika ochrony, który
powiadomił nas, że na terenie

91
00:05:10,480 --> 00:05:13,679
jednego z obiektów, który
ochraniają uruchomiła się czujka

92
00:05:13,720 --> 00:05:15,919
antywłamaniowa.
A w jednym z pomieszczeń

93
00:05:15,960 --> 00:05:18,159
produkcyjno-magazynowych
wybuchł pożar.

94
00:05:18,200 --> 00:05:20,679
-- Pracownik błyskawicznie
zareagował, zaczął środkami

95
00:05:20,720 --> 00:05:23,399
doraźnymi likwidować.
Były tam się zjawił ten pożar,

96
00:05:23,440 --> 00:05:26,399
następnie oczywiście no bo to
jest jednak zakład, zostały

97
00:05:26,440 --> 00:05:29,679
wezwane zastępy, które pomagały
ugasić go, zapanować nad nim.

98
00:05:29,720 --> 00:05:32,679
-- Wszystko działo się poza
godzinami pracy zakładu. Nikt

99
00:05:32,720 --> 00:05:35,399
nie ucierpiał. Działania
na miejscu prowadzą policjanci

100
00:05:35,440 --> 00:05:38,159
pod nadzorem prokuratury
oraz Agencja Bezpieczeństwa

101
00:05:38,200 --> 00:05:43,159
Wewnętrznego.

102
00:05:43,680 --> 00:05:45,919
-- Służby specjalne, też mocno
angażują się w wyjaśnienie tej

103
00:05:45,960 --> 00:05:48,159
sytuacji. Ze względu na charakter
produkcji tych zakładów,

104
00:05:48,200 --> 00:05:50,399
ze względu na charakter tego,
że spodziewamy się, że może

105
00:05:50,440 --> 00:05:52,879
dochodzić do różnego
rodzaju aktów dywersji.

106
00:05:52,920 --> 00:05:55,679
-- Samozapłon nieomyślne
zaproszenie ognia może jednak

107
00:05:55,720 --> 00:05:58,399
działania obcych służb.
Obserwując to, co dzieje się

108
00:05:58,440 --> 00:06:01,679
w Europie w ostatnich tygodniach,
nie możemy wykluczyć, żadnego

109
00:06:01,720 --> 00:06:06,159
scenariusza. Dla 19:30,
Piotr Opoka.

110
00:06:06,200 --> 00:06:09,159
-- Ostatni dzień taniego
tankowania. Od jutra ceny paliw

111
00:06:09,200 --> 00:06:12,439
wyżej. Pakiet CPN z obniżoną
stawką VAT i maksymalnymi cenami

112
00:06:12,480 --> 00:06:14,919
wygaśnie o północy.

113
00:06:14,960 --> 00:06:19,159
Jutro ceny wzrosną. Według
ekspertów o około 60 do 90 groszy

114
00:06:19,200 --> 00:06:22,159
na litrze. Resort finansów
szacuje, że obniżka kosztowała

115
00:06:22,200 --> 00:06:25,959
budżet państwa niemal pół miliarda
złotych. Co przed 1 września muszą

116
00:06:26,000 --> 00:06:30,159
wiedzieć kierowcy sprawdzał
Michał Niewodowski.

117
00:06:30,200 --> 00:06:33,679
-- Szybka powtórka z tabliczki
mnożenia. Od 1 września matematyka

118
00:06:33,720 --> 00:06:37,159
zaboli nie tylko w szkole.
Na stację wracają wyższe ceny

119
00:06:37,200 --> 00:06:39,399
paliw. To ostatnie
tanie tankowanie.

120
00:06:39,440 --> 00:06:41,919
-- Po starej cenie.
-- Jeszcze.

121
00:06:41,960 --> 00:06:44,399
-- Jeszcze. Jutro będzie drożej.

122
00:06:44,440 --> 00:06:48,159
-- Kierowcy w całej Polsce
tankują na zapas. To Olsztyn.

123
00:06:48,200 --> 00:06:51,959
-- Dzisiaj wlałem do pełna, nie?
Ale no te ceny paliw

124
00:06:52,000 --> 00:06:54,159
są paskudne.
-- Kieszeń

125
00:06:54,200 --> 00:06:56,399
boli, ale będziemy jeździć dalej.

126
00:06:56,440 --> 00:06:58,959
-- Tu w Białymstoku
na stacji kolejka.

127
00:06:59,000 --> 00:07:01,679
-- Widać jutrzejszą podwyżkę.

128
00:07:01,720 --> 00:07:05,159
-- Każde tankował,
jak mógł i ile mógł.

129
00:07:05,200 --> 00:07:08,199
-- Każdy chce zaoszczędzić
przysłowiowe 90 groszy, bo tak

130
00:07:08,240 --> 00:07:11,679
mówią, że tak będzie, że taka
różnica będzie cenowa. A ja

131
00:07:11,720 --> 00:07:13,679
jeszcze tankuję do kanistrów.

132
00:07:13,720 --> 00:07:19,199
-- I trudno się dziwić.
O północy wygasa program CPN,

133
00:07:19,240 --> 00:07:23,159
obniżony do 8% VAT na paliwa,
wraca do 23%. Kierowcy odczują

134
00:07:23,200 --> 00:07:28,159
to w portfelach.

135
00:07:28,680 --> 00:07:30,919
-- Ceny detaliczne benzyn, oleju
napędowego wzrosną w przedziale

136
00:07:30,960 --> 00:07:32,159
od 60 do 90 groszy na litrze.

137
00:07:32,200 --> 00:07:35,639
-- Według prognoz od jutra za litr
popularnej 95 kierowcy zapłacą

138
00:07:35,680 --> 00:07:40,679
średnio 7 zł i 35 groszy.
Za to psychologiczną barierę

139
00:07:40,720 --> 00:07:44,959
8 zł za litr przekroczą 98 i olej
napędowy. Minister odpowiedzialny

140
00:07:45,000 --> 00:07:47,199
za program CPN mówi wprost.

141
00:07:47,240 --> 00:07:50,439
-- Na stację wrócą ceny
Karola Nawrockiego.

142
00:07:50,480 --> 00:07:53,439
-- Bo rząd miał pomysł,
jak finansować program CPN,

143
00:07:53,480 --> 00:07:59,439
ale prezydent ustawę o podatku
od nadzwyczajnych zysków firm

144
00:08:02,000 --> 00:08:04,199
paliwowych skierował
do sparaliżowanego Trybunału

145
00:08:04,240 --> 00:08:06,399
Konstytucyjnego. Firmy zarobiły
krocie po wybuchu konfliktu

146
00:08:06,440 --> 00:08:09,879
na Bliskim Wschodzie.

147
00:08:09,920 --> 00:08:12,159
-- Państwo nie może po kilku
miesiącach zmieniać reguł

148
00:08:12,200 --> 00:08:14,439
i wystawiać rachunku za działania,
które były podejmowane

149
00:08:14,480 --> 00:08:16,679
zgodnie z obowiązującym prawem.
Lex retro non agit, prawo nie

150
00:08:16,720 --> 00:08:21,679
działa wstecz.

151
00:08:21,720 --> 00:08:23,919
-- Zdaniem prezydenta nowy podatek
producenci i importerzy paliw

152
00:08:23,960 --> 00:08:26,199
przerzuciliby na klientów.
Nie mówi tylko jak, bo przecież

153
00:08:26,240 --> 00:08:27,439
to minister dyktowałby ceny.

154
00:08:27,480 --> 00:08:31,679
-- Gdyby nie podjął fatalnych
w skutkach decyzji, o zablokowaniu

155
00:08:31,720 --> 00:08:34,199
nawet niewetowaniu, tylko
zablokowaniu odesłaniu

156
00:08:34,240 --> 00:08:37,439
do Trybunału, który nie działa,
ustawy ponadnormatywnych zyskach

157
00:08:37,480 --> 00:08:41,159
koncernów naftowych, to mielibyśmy
pakiet CPN przedłużony na kolejne

158
00:08:41,200 --> 00:08:46,159
miesiące.

159
00:08:46,200 --> 00:08:48,399
-- A ceny paliw nadal dyktuje
kolejna eskalacja na Bliskim

160
00:08:48,440 --> 00:08:50,679
Wschodzie. Michał
Niewodowski, 19:30.

161
00:08:50,720 --> 00:08:54,439
-- Na ustabilizowanie cen
paliw na pewno nie wpłynie to,

162
00:08:54,480 --> 00:08:57,439
co dzieje się na Bliskim
Wschodzie. Po miesięcznej przerwie

163
00:08:57,480 --> 00:09:00,919
USA zaatakowały wyrzutnie rakiet
w cieśninie Ormuz, na co Teheran

164
00:09:00,960 --> 00:09:04,159
odpowiedział uderzeniem w kierunku
amerykańskich baz w Jordanii.

165
00:09:04,200 --> 00:09:07,439
Donald Trump pisze o zrównanych
z ziemią instalacjach paliwowych,

166
00:09:07,480 --> 00:09:10,919
a zza kulis jego administracji
coraz głośniej słychać o decyzjach

167
00:09:10,960 --> 00:09:15,199
wbrew kluczowym generałom
Agnieszka Śmiechowska.

168
00:09:15,240 --> 00:09:20,159
-- Potężna eksplozja w głównym
terminalu przeładunkowym irańskiej

169
00:09:20,200 --> 00:09:22,959
ropy. Ten wygenerowany
przez sztuczną inteligencję film

170
00:09:23,000 --> 00:09:25,919
opublikował w swoich mediach
społecznościowych prezydent

171
00:09:25,960 --> 00:09:30,959
Donald Trump.

172
00:09:31,240 --> 00:09:33,439
-- Wyspa Hark została
zrównana z ziemią.

173
00:09:33,480 --> 00:09:35,639
-- To groźba dowodów
na przeprowadzenie tego uderzenia

174
00:09:35,680 --> 00:09:38,359
nie ma.

175
00:09:38,400 --> 00:09:40,639
Ale po miesiącu kruchego pokoju
w cieśninie Ormuz znów wrze,

176
00:09:40,680 --> 00:09:42,839
bo amerykańskie myśliwce
zaatakowały inny kluczowy

177
00:09:42,880 --> 00:09:46,919
dla Teheranu cel.

178
00:09:46,960 --> 00:09:49,199
-- Iran stworzył zagrożenie,
a amerykańska armia je

179
00:09:49,240 --> 00:09:51,439
wyeliminowała, aby chronić
marynarzy, żeglugę handlową

180
00:09:51,480 --> 00:09:53,639
i swobodny przepływ handlu
międzynarodowego.

181
00:09:53,680 --> 00:09:55,919
-- Tym zagrożeniem są miny
morskie. Kilka dni temu siły

182
00:09:55,960 --> 00:09:58,679
USA zakończyły operację ich
usuwania w cieśninie Ormuz.

183
00:09:58,720 --> 00:10:01,919
-- Okoliczności były trudne
i delikatnie mówiąc niebezpieczne.

184
00:10:01,960 --> 00:10:03,919
Cóż, wykonaliśmy zadanie.

185
00:10:03,960 --> 00:10:07,159
-- Teraz Amerykanie twierdzą,
że Teheran próbował je ponownie

186
00:10:07,200 --> 00:10:10,159
rozmieścić i chciał do tego
wykorzystać wyrzutnie znajdujące

187
00:10:10,200 --> 00:10:12,639
się na wyspie Larak.

188
00:10:12,680 --> 00:10:15,959
-- USA przeprowadziły ograniczoną
precyzyjną operację przeciwko

189
00:10:16,000 --> 00:10:18,159
irańskim siłom zajmującym
się minowaniem.

190
00:10:18,200 --> 00:10:21,159
-- Wszystko, mimo zapowiedzi,
że zamiast działań militarnych

191
00:10:21,200 --> 00:10:24,919
Waszyngton będzie wywierał
na Teheran presję gospodarczą.

192
00:10:24,960 --> 00:10:28,199
-- W tym akcie agresji zginęło
i zostało rannych kilku naszych

193
00:10:28,240 --> 00:10:31,439
bojowników i obywateli. Korpus
strażników rewolucji islamskiej

194
00:10:31,480 --> 00:10:34,919
oświadczył, że agresor
zostanie ukarany.

195
00:10:34,960 --> 00:10:38,199
-- W odwecie wystrzelił rakiety
i drony w kierunku amerykańskich

196
00:10:38,240 --> 00:10:41,639
sił stacjonujących w Jordanii.
Operację nazwał śmiertelnym

197
00:10:41,680 --> 00:10:47,159
uderzeniem, jednak większość
pocisków została przechwycona.

198
00:10:47,200 --> 00:10:50,159
-- Nie dążymy do wojny.
To było nasze przesłanie do świata

199
00:10:50,200 --> 00:10:53,399
do tej pory, jednak w obliczu
agresji nie będziemy się biernie

200
00:10:53,440 --> 00:10:58,479
przyglądać.

201
00:10:58,760 --> 00:11:00,919
-- Donald Trump podczas wymiany
ognia relaksował się na jednym

202
00:11:00,960 --> 00:11:03,199
ze swoich pól golfowych.
Znalazł też czas dla telewizji.

203
00:11:03,240 --> 00:11:05,639
-- Radzimy sobie świetnie.
Blokada jest niewiarygodna.

204
00:11:05,680 --> 00:11:09,919
Zadajemy im finansowe ciosy,
uderzamy w nich bardzo mocno.

205
00:11:09,960 --> 00:11:12,919
-- A jeszcze mocniej w światową
gospodarkę, bo cena ropy

206
00:11:12,960 --> 00:11:16,439
poszybowała. Baryłka ponownie
kosztuje ponad 90 dolarów.

207
00:11:16,480 --> 00:11:20,679
Agnieszka Śmiechowska, 19:30.

208
00:11:20,720 --> 00:11:24,439
-- Mija 46 lat od historycznego
zrywu, którego efektem było

209
00:11:24,480 --> 00:11:27,679
podpisanie Porozumień Sierpniowych
i powstanie Solidarności.

210
00:11:27,720 --> 00:11:32,679
W 19:30 właśnie teraz
przenosimy się do Gdańska.

211
00:11:38,440 --> 00:11:44,159
-- No i wreszcie niezależne,
samorządne związki zawodowe.

212
00:11:53,720 --> 00:11:56,919
-- Zbigniew Buczyński, dobry
wieczór z miasta, gdzie tworzyła

213
00:11:56,960 --> 00:11:59,639
się historia, która słowa
niezależność, samorządność,

214
00:11:59,680 --> 00:12:03,919
a przede wszystkim solidarność
przywróciła każdemu z nas jako

215
00:12:03,960 --> 00:12:07,159
należne prawo. Tutaj podpisano
historyczne porozumienie.

216
00:12:07,200 --> 00:12:12,159
Nieopodal jest brama, na niej
napis "Stocznia Gdańska". Żeby

217
00:12:12,200 --> 00:12:15,439
odpiłować z niej na zawsze
nazwisko Lenin, robotnicy

218
00:12:15,480 --> 00:12:19,439
strajkowali i ginęli. Przed bramą
lustrem pamięci jest Marek Smółka.

219
00:12:19,480 --> 00:12:24,719
Jak uczczono tę ważną
dla każdego z nas rocznicę?

220
00:12:28,480 --> 00:12:30,679
-- Ta symboliczna brama, pamiątka
po robotniczych protestach,

221
00:12:30,720 --> 00:12:32,959
dzisiaj na nowo ożyła. Tak jak 46
lat temu przyszli tu mieszkańcy

222
00:12:33,000 --> 00:12:35,199
Gdańska, chociaż tym razem nie
musieli robotnikom strajkującym

223
00:12:35,240 --> 00:12:38,199
przynosić jedzenia, ale mieli
za to niepowtarzalną okazję

224
00:12:38,240 --> 00:12:41,679
spotkać twarzą w twarz uczestników
tamtych wydarzeń. Co prawda Lech

225
00:12:41,720 --> 00:12:44,959
Wałęsa nie przemawiał, ale były
wspomnienia innych uczestników

226
00:12:45,000 --> 00:12:47,959
strajku sierpnia 80 roku,
a to niezwykła lekcja historii.

227
00:12:48,000 --> 00:12:51,399
Prezydent też świętował, ale nie
tu, osobno, w oddalonej o zaledwie

228
00:12:51,440 --> 00:12:55,679
200 metrów stąd
historycznej sali BHP.

229
00:12:55,720 --> 00:12:58,959
-- Brama dawnej stoczni,
ukwiecona tak jak 46 lat temu.

230
00:12:59,000 --> 00:13:02,159
I są przy niej ci, którzy wtedy
strajkowali, a potem cieszyli

231
00:13:02,200 --> 00:13:07,159
się z Porozumień Sierpniowych.

232
00:13:07,720 --> 00:13:10,439
-- Tą bramę właśnie otworzyliśmy
31 sierpnia 80 roku

233
00:13:10,480 --> 00:13:15,399
dla całej Europy i całego świata.

234
00:13:18,200 --> 00:13:20,399
-- Bo Solidarność dała początek
wielkim przemianom, nie tylko

235
00:13:20,440 --> 00:13:22,679
w Polsce. Ja miałem wtedy dwa
zadania, dwa cele. Pierwsze,

236
00:13:22,720 --> 00:13:24,959
rozbić komunizm w Polsce.
Drugie: urwać się Sowietom.

237
00:13:25,000 --> 00:13:26,919
I to zrealizowałem.

238
00:13:26,960 --> 00:13:30,199
Trudno wtedy było przewidzieć
skutki strajku, ale komunistyczna

239
00:13:30,240 --> 00:13:33,199
władza ustąpiła, zgodziła się
na te spisane na drewnianych

240
00:13:33,240 --> 00:13:36,199
tablicach postulaty. W tym
ten najważniejszy: powstanie

241
00:13:36,240 --> 00:13:40,919
niezależnego od władzy Związku
Zawodowego. Po raz pierwszy

242
00:13:40,960 --> 00:13:43,439
władza komunistyczna
z protestującymi robotnikami

243
00:13:43,480 --> 00:13:46,399
zawarła porozumienie. Nie
rozwiązywała problemu za pomocą

244
00:13:46,440 --> 00:13:49,439
czołgów, karabinów. Strajkujący
pamiętali krwawo tłumione

245
00:13:49,480 --> 00:13:52,399
protesty. Bać się bałem.
Nie przewidywaliśmy, że to będzie

246
00:13:52,440 --> 00:13:55,679
międzyzakładowy komitet strajkowy,
że będzie strajkowało kilka

247
00:13:55,720 --> 00:13:58,959
milionów ludzi. My chcieliśmy
po prostu zaprotestować przeciwko

248
00:13:59,000 --> 00:14:01,399
zwolnieniu Anny Walentynowicz.

249
00:14:01,440 --> 00:14:04,399
Ale tej lawiny nie dało się
już zatrzymać. Tu się rodziła

250
00:14:04,440 --> 00:14:09,919
Solidarność. Tu byli i lekarze,
artyści, Andrzej Wajda,

251
00:14:12,960 --> 00:14:15,159
prawda, reżyserzy, wszystkie
warstwy społeczne, jak to się

252
00:14:15,200 --> 00:14:17,399
mówiło w socjalizmie. I władza nie
mogła nas podzielić. Robotnicy nie

253
00:14:17,440 --> 00:14:19,679
wyszli na ulicę, nie dali władzy
pretekstu do użycia siły. Ten

254
00:14:19,720 --> 00:14:22,639
tramwaj dalej nie pojedzie.
Te słowa motornicze i Henryki

255
00:14:22,680 --> 00:14:25,919
Krzywonos przeszły do legendy.
Tu, przy Operze Bałtyckiej,

256
00:14:25,960 --> 00:14:28,439
kobieta zatrzymała tramwaj
i dołączyła do strajku

257
00:14:28,480 --> 00:14:31,679
stoczniowców. Dziś legendarną
tramwajarkę spotykamy pod dawną

258
00:14:31,720 --> 00:14:34,439
stoczniową bramą. Każdy
przystanek, który mijałam,

259
00:14:34,480 --> 00:14:37,679
żeby dojechać do Opery, to było
stanąć, nie stanąć. Wyobrażałam

260
00:14:37,720 --> 00:14:40,679
sobie, że jak tam podjadę
i powiem, że ten tramwaj dalej

261
00:14:40,720 --> 00:14:43,679
nie jedzie, to stanę bęcki.
No tak się nie stało. Ludzie

262
00:14:43,720 --> 00:14:47,439
zaczęli klaskać.

263
00:14:47,480 --> 00:14:50,159
Porozumienie gdańskie
przedstawiciele władzy podpisali

264
00:14:50,200 --> 00:14:53,159
z międzyzakładowym komitetem
strajkowym tutaj, w sali BHP.

265
00:14:53,200 --> 00:14:55,919
Dziś na uroczystości z NSZZ
Solidarność, na którą nie

266
00:14:55,960 --> 00:14:59,439
wpuszczono TVP, rocznicę świętował
prezydent. Ta lekcja sprzed 46 lat

267
00:14:59,480 --> 00:15:02,439
jest wielką przestrogą
do wszystkich obecnie rządzących,

268
00:15:02,480 --> 00:15:07,919
do tych, którzy rządzili, tych,
którzy rządzą dzisiaj i do tych,

269
00:15:07,960 --> 00:15:10,439
którzy będą rządzić
w Rzeczpospolitej Polskiej.

270
00:15:10,480 --> 00:15:13,439
Premier zamieścił w sieci nagrany
przed bramą stoczni film.

271
00:15:13,480 --> 00:15:17,199
Ze strajku wyciągnęliśmy
jedną prostą lekcję,

272
00:15:17,240 --> 00:15:20,399
że prawdę nazywać trzeba po
imieniu. Że kiedy władza kradnie,

273
00:15:20,440 --> 00:15:24,399
trzeba jej powiedzieć dość.
I trzeba umieć rozróżnić dobro

274
00:15:24,440 --> 00:15:27,439
od zła, tak jak to robili
robotnicy w stoczni. Najważniejsi

275
00:15:27,480 --> 00:15:30,439
w państwie świętują osobno,
ale ani premier, ani prezydent

276
00:15:30,480 --> 00:15:33,399
nie byliby tu, gdzie są, gdyby
nie wydarzenia sierpnia 80.

277
00:15:33,440 --> 00:15:37,959
Marek Smółka, 19:30.

278
00:15:38,000 --> 00:15:41,679
Solidarność, słowo, symbol.
W czasach, które dzisiaj

279
00:15:41,720 --> 00:15:45,679
wspominamy, zmieniało historia
poczucie wspólnoty, wyzwalało

280
00:15:45,720 --> 00:15:49,959
społeczny opór i doprowadziło
do wielkich zmian. Dziś czasy

281
00:15:50,000 --> 00:15:53,959
są inne, inne są wyzwania,
a jednocześnie jest tak samo.

282
00:15:54,000 --> 00:15:56,399
Mówią świadkowie, tamtych
wydarzeń. Co to znaczy?

283
00:15:56,440 --> 00:16:01,159
Czy Solidarność dalej łączy
i co oznacza dzisiaj, kiedy

284
00:16:01,200 --> 00:16:03,919
wywalczone wtedy prawa są już
codziennością? Magdalena

285
00:16:03,960 --> 00:16:08,959
Karpińska.

286
00:16:09,440 --> 00:16:11,679
-- Czym dziś może być Solidarność,
przypomniał ostatnio Andrzej

287
00:16:11,720 --> 00:16:13,959
Poczobut, który po ponad pięciu
latach został uwolniony z kolonii

288
00:16:14,000 --> 00:16:17,439
karnej na Białorusi. Zabiegało
o to w Polsce wiele osób.

289
00:16:17,480 --> 00:16:21,919
Udowodniliście, że Solidarność
jest w stanie sforsować nawet

290
00:16:21,960 --> 00:16:26,439
mury białoruskiego więzienia.
Dla bohaterów sierpnia Solidarność

291
00:16:26,480 --> 00:16:31,639
to były te chwile, gdy cała Polska
ruszyła na pomoc uchodźcom

292
00:16:31,680 --> 00:16:35,919
z Ukrainy. To był taki zryw,
który przypominał powstanie

293
00:16:35,960 --> 00:16:39,159
sierpnia 80 roku. To był duży
zryw, olbrzymi zryw, gdzie także

294
00:16:39,200 --> 00:16:44,159
wszystkie domy się pootwierały.

295
00:16:47,720 --> 00:16:49,919
I stworzyliśmy siłę. Solidarności.
Wtedy na zjeździe delegatów

296
00:16:49,960 --> 00:16:52,199
wcale nie było między nimi
jedności, ale była wspólna wizja

297
00:16:52,240 --> 00:16:54,399
i wspólny wróg. Rozumieli,
że przeciwko komunizmowi ich

298
00:16:54,440 --> 00:16:57,919
siłą może być tylko porozumienie,
którego tak bardzo dziś

299
00:16:57,960 --> 00:17:01,399
w Polsce brakuje. Ci ludzie,
którzy tworzyli tamtą

300
00:17:01,440 --> 00:17:07,399
dziesięciomilionową Solidarność,
też nie są ze sobą razem.

301
00:17:08,200 --> 00:17:11,719
Nieraz tak się wydaje, że te
podziały, które dziś są między

302
00:17:11,760 --> 00:17:14,959
nimi, są większe niż te, które
były między starą Solidarnością

303
00:17:15,000 --> 00:17:20,639
a np. całym światem komunizmu.
To jest jakoś bolesne.

304
00:17:21,200 --> 00:17:25,439
W czasie, kiedy byliśmy na topie,
powiedziałem wam, a przyjdzie

305
00:17:25,480 --> 00:17:30,399
czas, że będą we mnie
i w was rzucać kamieniami.

306
00:17:31,240 --> 00:17:36,159
Dlatego, że odnieśliśmy
naprawdę wielkie.

307
00:17:38,720 --> 00:17:42,959
Piękne mądre zwycięstwo. Wielkie,
piękne, mądre zwycięstwo.

308
00:17:43,000 --> 00:17:48,199
Zamieniliśmy w małe, brzydkie
i głupi podział. Dzieli nas

309
00:17:48,240 --> 00:17:50,919
internetowy hejt, kłamstwo
podsycane przez rosyjską

310
00:17:50,960 --> 00:17:55,679
propagandę, pozwalamy na siebie
szczuć i gubimy, spuściznę

311
00:17:55,720 --> 00:18:01,919
Solidarności. Tak naprawdę to
wszyscy mają podobne marzenia.

312
00:18:02,480 --> 00:18:05,239
O podobnej Polsce. My się
nie tak bardzo różnimy.

313
00:18:05,280 --> 00:18:09,919
Musimy tylko w to uwierzyć.
Metropolita krakowski uważa,

314
00:18:09,960 --> 00:18:16,159
że Polacy Solidarność mają
wdrukowaną. Gdyby się pytać ludzi,

315
00:18:21,720 --> 00:18:23,959
którzy tworzą naszą scenę
społeczną, czy jest jakaś wartość,

316
00:18:24,000 --> 00:18:26,199
która nas może z powrotem
pozbierać, to podejrzewam,

317
00:18:26,240 --> 00:18:28,639
że słowo Solidarność byłoby słowem
kluczowym. Dziś inne czasy,

318
00:18:28,680 --> 00:18:32,159
inne wyzwania. Solidarność mogłaby
znaczyć i wymagać czegoś zupełnie

319
00:18:32,200 --> 00:18:36,679
innego. A jednak, zdaniem siostry
Małgorzaty Chmielewskiej,

320
00:18:36,720 --> 00:18:40,919
chodzi o to samo. Myślenie
o drugim człowieku. Ideę

321
00:18:40,960 --> 00:18:43,639
Solidarności trzeba tylko
uaktualniać. Chodzi też

322
00:18:43,680 --> 00:18:48,159
o Solidarność w pamięci,
o Solidarności. Jest to też

323
00:18:48,200 --> 00:18:51,399
zobowiązanie. I to ogromne
zobowiązanie. Wobec tych,

324
00:18:51,440 --> 00:18:55,919
którzy muszą o wolność,
którzy muszą o własną godność,

325
00:18:55,960 --> 00:18:58,439
którzy muszą o chleb,
najzwyczajniej w świecie,

326
00:18:58,480 --> 00:19:01,639
walczyć. Dla przypomnienia
definicja bodaj najbardziej

327
00:19:01,680 --> 00:19:07,679
uniwersalna. Słowa Jana Pawła II:
"Z końca ubiegłego wieku".

328
00:19:08,240 --> 00:19:10,679
Słyszałem wtedy w Gdańsku od was:
"Nie ma wolności

329
00:19:10,720 --> 00:19:15,679
bez Solidarności".

330
00:19:16,680 --> 00:19:19,959
Dzisiaj wypada powiedzieć:
"Nie ma Solidarności bez miłości".

331
00:19:20,000 --> 00:19:24,919
Magdalena Karpińska, 19:30.

332
00:19:27,960 --> 00:19:31,159
-- Porozumienia zawarte przez
komunistyczny rząd z komitetami

333
00:19:31,200 --> 00:19:34,439
strajkowymi w sierpniu 1980
roku zmieniły naszą historię,

334
00:19:34,480 --> 00:19:39,399
a wzajemna Solidarność także teraz
może być dla nas wyznacznikiem.

335
00:19:39,440 --> 00:19:43,439
Z Gdańska dziękuję za państwa
obecność w 19:30 i oddaję głos

336
00:19:43,480 --> 00:19:47,159
do Warszawy.

337
00:19:47,200 --> 00:19:49,679
-- Bardzo dziękujemy za te
relacje. A Solidarność

338
00:19:49,720 --> 00:19:53,159
dla bohaterki, o której pożegnaniu
teraz opowiemy, była hasłem,

339
00:19:53,200 --> 00:19:56,679
które przez całe życie wypełniała
treścią. Dziś odbył się pogrzeb

340
00:19:56,720 --> 00:20:00,679
Wandy Traczyk-Stawskiej,
bohaterki powstania, żołnierza AK,

341
00:20:00,720 --> 00:20:04,159
powojennej nauczycielki walczącej
o kluczowe wartości. W trakcie

342
00:20:04,200 --> 00:20:07,399
uroczystości w stolicy zaczął
padać deszcz i to było najbardziej

343
00:20:07,440 --> 00:20:10,679
wzruszające pożegnanie bohaterki
przez jej ukochane miasto. Anna

344
00:20:10,720 --> 00:20:15,719
Hałas.

345
00:20:15,960 --> 00:20:18,199
-- Zawsze reaguj na zło.
To było przykazanie Wandy

346
00:20:18,240 --> 00:20:21,439
Traczyk-Stawskiej. Sama tak żyła
i prosiła nas o to w ostatnich

347
00:20:21,480 --> 00:20:27,919
słowach. Pamiętajcie, że jesteśmy
wszyscy braćmi. I nie wolno nam

348
00:20:31,200 --> 00:20:33,439
zostawić najsłabszych.
I zawsze musimy być gotowi

349
00:20:33,480 --> 00:20:35,719
do pomocy. Kochała Warszawę
całym sercem, mówiła, że to

350
00:20:35,760 --> 00:20:39,439
najdzielniejsze miasto na świecie,
za które gotowa była zginąć.

351
00:20:39,480 --> 00:20:43,399
I dziś w kościele, i na cmentarzu
żegnali ją warszawiacy. Bardzo

352
00:20:43,440 --> 00:20:47,399
silny głos, który zawsze stanowczo
i wyraźnie mówił o tym,

353
00:20:47,440 --> 00:20:51,919
co jest dobre, a co złe. Tam
nawet nie było wielkiej polityki,

354
00:20:51,960 --> 00:20:57,439
tylko wielkie serce. Wielkie
polskie serce. Dawała nam

355
00:20:58,240 --> 00:21:00,919
wszystkim przykład
człowieczeństwa. Przede wszystkim

356
00:21:00,960 --> 00:21:03,719
człowieczeństwa. Harcerka,
żołnierz Armii Krajowej,

357
00:21:03,760 --> 00:21:07,199
walczyła w powstaniu warszawskim
z bronią w ręku, by, jak sama

358
00:21:07,240 --> 00:21:10,399
mówiła, bronić dzieci
i najsłabszych. Byłaś moim

359
00:21:10,440 --> 00:21:15,719
przyjacielem, i nauczycielem.
Prawym człowiekiem. Patriotką

360
00:21:15,760 --> 00:21:19,679
w najpiękniejszym tego słowa
znaczeniu. Po wojnie była

361
00:21:19,720 --> 00:21:24,679
nauczycielką w szkole specjalnej.
Ona taka była. Jednotwarzowa.

362
00:21:24,720 --> 00:21:29,439
To nie śmierć jest najgorsza
w czasie wojny. Tylko zdrada.

363
00:21:29,480 --> 00:21:33,719
Mówiła. I tej deklaracji pozostała
wierna do końca życia. Nie

364
00:21:33,760 --> 00:21:36,959
zdradziła swoich ideałów.
Dbała o pamięć o ofiarach

365
00:21:37,000 --> 00:21:42,719
powstania zwłaszcza tych cywilnych
i dalej walczyła o Polskę wolną,

366
00:21:42,760 --> 00:21:47,199
solidarną i bezpieczną
dla wszystkich. Każdy człowiek

367
00:21:47,240 --> 00:21:53,199
ma swoją godność, bez względu
na kolor skóry, na to, gdzie jest,

368
00:21:53,240 --> 00:21:58,439
gdzie się urodził. Nie stój,
nie patrz, tylko dawaj pomoc.

369
00:21:58,480 --> 00:22:02,199
Od razu. Natychmiast.
Stawiała się właściwie w każdej

370
00:22:02,240 --> 00:22:06,999
słusznej sprawie za tymi,
którzy byli prześladowani albo

371
00:22:07,040 --> 00:22:11,479
atakowani. Za mniejszościami,
za kobietami, za naszymi gośćmi

372
00:22:11,520 --> 00:22:16,159
z Ukrainy. Właściwie za każdym,
kto był atakowany, była pani

373
00:22:16,200 --> 00:22:19,399
Wanda. Głośno upominała się
o prawa kobiet, uciszała Antoninę

374
00:22:19,440 --> 00:22:22,919
Wiece i wspierała sejmowy protest
osób z niepełnosprawnościami. Jej

375
00:22:22,960 --> 00:22:28,159
poglądy i oceny niejednokrotnie
wywołały spory i różnice zdań,

376
00:22:28,200 --> 00:22:30,919
Nie zmienia to jednak należnego
jej miejsca. W pamięci

377
00:22:30,960 --> 00:22:35,199
Rzeczpospolitej. Mówiłaś
o godności człowieka, o wolności,

378
00:22:35,240 --> 00:22:39,199
o solidarności. Mówiłaś zawsze,
że lepiej szukać przyjaciół

379
00:22:39,240 --> 00:22:44,439
niż wrogów. Tak mówiła o tym
w ostatnim nagraniu. To jest

380
00:22:44,480 --> 00:22:49,719
takie piękne. Być przyjacielem,
a nie wrogiem. Uśmiechać się

381
00:22:49,760 --> 00:22:55,199
do drugiego człowieka.
A nie patrzeć na niego wilkiem.

382
00:22:57,480 --> 00:23:01,719
Wando Warszawa będzie o tobie
pamiętać. Będziemy pamiętać

383
00:23:01,760 --> 00:23:06,719
my, twoi towarzysze broni.
I my także to obiecujemy.

384
00:23:06,760 --> 00:23:10,919
Ja jestem żołnierz
z niewyparzoną gębą.

385
00:23:10,960 --> 00:23:14,439
Nie umiem się bać.

386
00:23:14,480 --> 00:23:19,399
Ale jeszcze mam dużo do zrobienia.

387
00:23:29,000 --> 00:23:32,719
-- Zanim do tablicy wywołuję
uczniów przed pierwszym dzwonkiem,

388
00:23:32,760 --> 00:23:36,919
wywołali do niej rządzących.
Politycy do tablicy godne

389
00:23:36,960 --> 00:23:40,679
płace dotrzymajcie słowa.
Pod takim hasłem przed kancelarią

390
00:23:40,720 --> 00:23:44,199
premiera protestowali nauczyciele
i pracownicy oświaty. Manifestacja

391
00:23:44,240 --> 00:23:47,679
odbywa się przed początkiem nowego
roku szkolnego, który dla uczniów

392
00:23:47,720 --> 00:23:53,439
oznacza sporo zmian. Jak ich
sprawdzał Maciej Gąsiorowski?

393
00:23:53,480 --> 00:23:59,159
-- Czerwone kartki, gwizdki
i 2000 nauczycieli. Domagali

394
00:23:59,480 --> 00:24:02,159
się pensji powiązanych
z przeciętnym wynagrodzeniem.

395
00:24:02,200 --> 00:24:05,439
Politycy do tablicy, tak mówią
dziś nauczyciele, pod kancelarią

396
00:24:05,480 --> 00:24:08,719
premiera. Podkreślają w ostatni
dzień wakacji, że ich pensje

397
00:24:08,760 --> 00:24:11,719
od lat są zbyt niskie i nie
odpowiadają ich wykształceniu

398
00:24:11,760 --> 00:24:14,959
i prestiżowi tego zawodu.
Obywatelski projekt ustawy,

399
00:24:15,000 --> 00:24:18,719
który podpisało ćwierć miliona
obywateli, został wyciągnięty

400
00:24:18,760 --> 00:24:24,679
z tak zwanej zamrażarki sejmowej
dwa lata temu, ale prace nad nim

401
00:24:24,720 --> 00:24:30,199
utknęły. Obywatelski projekt
ZNP godne płace już od 2021

402
00:24:30,240 --> 00:24:33,679
roku czeka w Sejmie i do dzisiaj
nie doczekał się realizacji.

403
00:24:33,720 --> 00:24:37,439
Nauczyciele chcą, by zmiany
wprowadzać etapami, zaczynając

404
00:24:37,480 --> 00:24:41,919
od 15-procentowej podwyżki.
I przypominają: dziś pensja

405
00:24:41,960 --> 00:24:46,399
młodego pedagoga jest wyższa
od płacy minimalnej jedynie

406
00:24:46,440 --> 00:24:50,399
o 500 zł. Ministra edukacji
zapewnia, że podwyżki były,

407
00:24:50,440 --> 00:24:55,679
i będą kolejne. Wynagrodzenia
nauczycieli rosną od kiedy

408
00:24:55,720 --> 00:24:59,919
rządzimy. W sumie podwyżki to
ponad 40%. Nowy rok szkolny

409
00:24:59,960 --> 00:25:04,919
bez podwyżek, ale ze sporymi
zmianami w szkole. Wśród nich

410
00:25:04,960 --> 00:25:07,679
zakaz korzystania z telefonów
komórkowych na lekcjach

411
00:25:07,720 --> 00:25:10,919
i przerwach. Kończą się zajęcia,
od razu pierwsze co sięgają

412
00:25:10,960 --> 00:25:13,679
do telefonu, więc uważam,
że jest to dobry pomysł,

413
00:25:13,720 --> 00:25:17,159
a jak to finalnie wyjdzie,
wszyscy jesteśmy. Ciekawi. Szkoła

414
00:25:17,200 --> 00:25:19,959
bez komórki, mniej podoba
się uczniom. To jest jednak

415
00:25:20,000 --> 00:25:22,959
populistyczny zakaz. O tyle,
że jeśli zakaże się młodym

416
00:25:23,000 --> 00:25:26,919
ludziom telefonów komórkowych
w szkołach, oni będą szukali

417
00:25:26,960 --> 00:25:29,719
obejścia. Zamiast zakazów
stawialibyśmy na początku

418
00:25:29,760 --> 00:25:34,439
na edukację, a edukacją zdrowotną
od września będą objęci uczniowie

419
00:25:34,480 --> 00:25:37,199
od klasy czwartej szkoły
podstawowej. Jest obowiązkowa

420
00:25:37,240 --> 00:25:41,199
z wyłączeniem edukacji seksualnej.
Tutaj będziemy musieli zebrać

421
00:25:41,240 --> 00:25:47,439
zgody rodziców. Resort edukacji
ubolewa nad wetem prezydenta,

422
00:25:47,720 --> 00:25:50,199
który nie zgodził się
na ogólnokrajowy e-dziennik.

423
00:25:50,240 --> 00:25:53,679
Wybrane szkoły miały go testować
jesienią. I złośliwości lobbing.

424
00:25:53,720 --> 00:25:57,399
Pan prezydent przedstawiał
argumentację właśnie mówiącą,

425
00:25:57,440 --> 00:26:00,439
że zbyt duży pośpiech, bo chyba
nie przeczytał ustawy i nie

426
00:26:00,480 --> 00:26:04,439
zrozumiał tego, że pierwszy
rok był rokiem pilotażowym.

427
00:26:04,480 --> 00:26:08,239
Jutro początek nowego roku
szkolnego i kolejnego etapu

428
00:26:08,280 --> 00:26:10,679
reformy polskiej edukacji.
Maciej Gąsiorowski,

429
00:26:10,720 --> 00:26:15,719
19:30.

430
00:26:17,240 --> 00:26:19,439
-- To teraz opowiemy państwu
o wyjątkowej terapii dla osób,

431
00:26:19,480 --> 00:26:21,679
które komunikacji muszą uczyć się
niemal od początku. W Olsztynie

432
00:26:21,720 --> 00:26:23,959
pacjenci po udarach odzyskują
mowę dzięki terapii śpiewem.

433
00:26:24,000 --> 00:26:26,959
Gdy nie można powiedzieć zdania,
czasem to właśnie muzyka pozwala

434
00:26:27,000 --> 00:26:31,439
je wyśpiewać i tak staje się
lekiem, który na nowo otwiera

435
00:26:31,480 --> 00:26:36,919
na świat. Sandra Meunier.
Oprócz błękitnego nieba. Celem

436
00:26:36,960 --> 00:26:39,919
nie jest śpiew, a powrót
do płynnej mowy. Melodia i rytm

437
00:26:39,960 --> 00:26:43,679
to narzędzia. Pan Jacek przeszedł
kilka udarów. Zdanie, które czasem

438
00:26:43,720 --> 00:26:46,719
trudno mu wypowiedzieć,
próbuje zaśpiewać. Pomogę,

439
00:26:46,760 --> 00:26:50,399
dlatego że mi.

440
00:26:50,440 --> 00:26:55,199
Łatwiej w tym życiu dobrze czuję.
Kiedy jestem radosny,

441
00:26:55,240 --> 00:26:59,199
kiedy jest fajnie. Kocham cię,
kochanie, moje. Słowa

442
00:26:59,240 --> 00:27:02,679
są w głowie, ale droga do ich
wypowiedzenia niezwykle trudna.

443
00:27:02,720 --> 00:27:05,439
Neurologopedzi z Olsztyna
prowadzą terapię śpiewaniem,

444
00:27:05,480 --> 00:27:09,919
która pacjentom po udarach pomaga
uruchomić mowę. Najpierw wydobyć

445
00:27:09,960 --> 00:27:14,399
dźwięk, potem słowo w końcu całe
zdanie. Śpiew tkwi w naszej

446
00:27:14,440 --> 00:27:17,679
naturze. Jest rewelacyjnym
ćwiczeniem oddechowym. Potrafią

447
00:27:17,720 --> 00:27:21,199
odtworzyć tekst piosenki,
który jest zachowany gdzieś tam

448
00:27:21,240 --> 00:27:24,439
automatycznie, bardzo, bardzo
głęboko. Afazja, czyli zaburzenie

449
00:27:24,480 --> 00:27:28,199
mówienia, rozumienia, czytania
albo pisania, dotyka około 1/3

450
00:27:28,240 --> 00:27:33,919
osób po udarze. Nagle okazuje się,
że da radę zaśpiewać długi

451
00:27:33,960 --> 00:27:37,399
tekst znanej piosenki. To jest
rzeczywiście zaskoczenie bardzo

452
00:27:37,440 --> 00:27:40,919
duże dla rodziny i dla samego
pacjenta. To nie jest tylko

453
00:27:40,960 --> 00:27:44,439
efekt obserwowany w gabinecie.
Fińskie badania pokazały,

454
00:27:44,480 --> 00:27:47,679
że pacjenci po udarze, którzy
codziennie słuchali wybranej

455
00:27:47,720 --> 00:27:51,199
przez siebie muzyki, szybciej
poprawiali pamięć i koncentrację.

456
00:27:51,240 --> 00:27:56,399
Co ciekawe, najlepiej działała
muzyka z wokalem, która u osób

457
00:27:56,440 --> 00:28:00,199
z afazją wspierała powrót funkcji
językowych. To harcerskie. Pani

458
00:28:00,240 --> 00:28:03,239
Maria do neurologopedy trafiła
po wycięciu guza ślinianki.

459
00:28:03,280 --> 00:28:06,919
Śpiew nie tylko przywrócił głos,
ale był też lekarstwem dla duszy.

460
00:28:06,960 --> 00:28:09,719
Mogę zaśpiewać już kolędę?
Mogę zaśpiewać 100 lat?

461
00:28:09,760 --> 00:28:13,679
A przedtem nie mogłam?

462
00:28:13,720 --> 00:28:16,919
Siłę muzyki pokazuje dokument
wewnętrzne życie. Osoby z demencją

463
00:28:16,960 --> 00:28:20,959
po usłyszeniu znajomych utworów
nagle odżywały. Wracały reakcje,

464
00:28:21,000 --> 00:28:24,439
wspomnienia, czasem słowa.
Muzyka potrafi uruchamiać

465
00:28:24,480 --> 00:28:29,399
jednocześnie obszary mózgu
związane z pamięcią, emocjami,

466
00:28:29,440 --> 00:28:32,919
ruchem i językiem. Za szybko
żyjemy. Za szybko chcemy wszystko

467
00:28:32,960 --> 00:28:36,199
naraz. Pacjenci śpiewają, żeby
odzyskać coś, czego wcześniej

468
00:28:36,240 --> 00:28:40,919
nawet nie zauważali. Własny głos.
Bo czasem największym

469
00:28:40,960 --> 00:28:46,199
zwycięstwem po udarze jest zwykłe
"kocham cię". Kocham cię. Które

470
00:28:46,240 --> 00:28:49,439
po miesiącach znów można komuś
powiedzieć. Sandra Meunier,

471
00:28:49,480 --> 00:28:53,399
19:30.

472
00:28:53,440 --> 00:28:56,199
Myślę, że państwo się ze mną
zgodzą, że to poruszająca

473
00:28:56,240 --> 00:28:59,679
historia. I tak kończymy 19:30.
Bardzo państwu dziękuję. Gościem

474
00:28:59,720 --> 00:29:02,919
pytania dnia będzie Lech Wałęsa,
z którym Aleksandra Pawlicka

475
00:29:02,960 --> 00:29:06,439
rozmawiała w Europejskim Centrum
Solidarności. Spokojnego wieczoru

476
00:29:06,480 --> 00:29:08,319
i do zobaczenia.

477
00:29:08,520 --> 00:29:19,399

478
00:29:31,120 --> 00:29:34,879
-- Dobry wieczór. Aleksandra
Pawlicka, zapraszam na specjalne

479
00:29:34,920 --> 00:29:37,599
wydanie "Pytania Dnia" prosto
z Europejskiego Centrum

480
00:29:37,640 --> 00:29:40,839
Solidarności w Gdańsku, gdzie
spotykamy się z Lechem Wałęsą.

481
00:29:40,880 --> 00:29:43,839
Byłym prezydentem i pierwszym
przewodniczącym Niezależnego

482
00:29:43,880 --> 00:29:47,079
Samorządnego Związku Zawodowego
"Solidarność". Dobry wieczór.

483
00:29:47,120 --> 00:29:52,119
-- Dobry wieczór.

484
00:29:53,400 --> 00:29:55,599
-- Panie prezydencie, spotykamy
się w dniu rocznicy podpisania

485
00:29:55,640 --> 00:29:57,879
Porozumień Sierpniowych
i powstania Solidarności. Chciałam

486
00:29:57,920 --> 00:29:59,879
się pana zapytać, czy pan czuje
się trochę wydziedziczony